Zamek w Urazie

Główna wieża zamku w Urazie ma kształt trójkąta równobocznego o boku około 23 m – ostre narożniki zwrócone są w stronę miasteczka i Odry, a według tradycji pociski miały się po takich murach „ześlizgiwać”. To rzadko spotykane rozwiązanie, porównywane z wieżą zamku w Bolkowie w kształcie kropli. Dziś ruina z pustymi oknami stoi w zakolu Odry, około 20 km na północny zachód od Wrocławia.

Historia: gród przy przeprawie

Już w XIII wieku źródła wspominają gród kasztelański, który strzegł przeprawy przez Odrę. Początkowo należał do książąt wrocławskich; na mocy testamentu Henryka Probusa przeszedł na Henryka III głogowskiego, a w 1312 roku na jego synów, Konrada I oleśnickiego i Bolesława. Dokumenty nazywają wtedy Uraz „civitas et castrum”, czyli miastem i zamkiem. Około 1319 roku dobra otrzymali w lenno trzej bracia Radakowie, a Andrzej Radak rozbudował umocnienia. Kto był pierwotnym budowniczym, pozostaje sporne – jedna z hipotez przypisuje początki zamku templariuszom.

Później zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli: w 1336 roku przejął go starosta wrocławski Konrad von Borschnitz, w latach 1428–1443 ród von Tschirna, a w 1466 roku Jerzy z Podiebradów nadał go rycerzowi Christophowi von Skopp, któremu przypisuje się nadbudowę i nowe umocnienia. Po epizodzie z księciem oleśnickim Konradem X Białym od 1492 roku przez niemal 150 lat rządzili tu von Joergerowie, za których zamek przebudowano, nadając mu barokowy charakter. Od 1640 roku właścicielami byli von Saurma-Jeltschowie, potem m.in. baron Balthasar von Logau. Około 1810 roku baron von Koschuzky kazał rozebrać mury obronne i most zwodzony oraz częściowo zasypać fosy, a w drugiej połowie XIX wieku rezydencję przebudowano w stylu neogotyckim.

Upadek

Na początku XX wieku zaniedbany zamek zaczął popadać w ruinę. W 1945 roku spłonął od ognia podłożonego przez żołnierzy radzieckich, a po wojnie plądrowali go szabrownicy. W 1952 roku zawaliły się sklepienia i stropy, w 1953 roku runął narożnik południowy, a w 1956 roku ruinę zabezpieczono.

Co zobaczyć

Wieżę mieszkalną wzniesiono z rudy bagiennej i cegły, a mury przyziemia miały grubość 2,5 m. Pierwotnie miała trzy kondygnacje ze sklepieniami krzyżowo-żebrowymi wspartymi na środkowych filarach, później nadbudowano dwie kolejne pod stromym dachem. Dziś stoją zewnętrzne ściany wieży – trzy kondygnacje od północy i tylko parter od południa – a także sklepione piwnice, fragment okrągłego filara i fundamenty murów obwodowych.

Tripto podpowiada

Ruina jest własnością prywatną, a obecny właściciel stopniowo próbuje częściowo ją odbudować. Teren otacza wysokie ogrodzenie; według części źródeł wejście jest możliwe tylko po uzgodnieniu z właścicielem, według innych zamek jest dla postronnych niedostępny. Najlepszy widok na trójkątną bryłę masz z gruntowej drogi biegnącej wzdłuż zakola rzeki. Uraz leży przy drodze wojewódzkiej nr 341 w stronę Brzegu Dolnego; na obejrzenie ruin z zewnątrz wystarczy pół godziny, a w okolicy warto dołożyć zamek w Wołowie (ok. 19 km).