Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu

W sierpniu 1980 roku za bramą tej zajezdni stało około 20 tysięcy wrocławian, a w środku strajkowali kierowcy autobusów. Dziś w tej samej ceglanej hali przy ul. Grabiszyńskiej działa Centrum Historii Zajezdnia, muzeum opowiadające, jak niemiecki Breslau stał się polskim Wrocławiem. To jedno z najlepszych miejsc w mieście, żeby zrozumieć jego powojenną tożsamość, także jeśli historia PRL-u nie jest Twoim konikiem.

Historia: od tramwajów do „Solidarności”

Budynek powstał pod koniec XIX wieku jako zajezdnia miejskich tramwajów Breslau. To przykład ówczesnej architektury przemysłowej z czerwonej cegły, który przetrwał oblężenie miasta w 1945 roku z niewielkimi uszkodzeniami. Po wojnie służył jako zajezdnia autobusowa MPK, z czasem oznaczona numerem VII. Tu 26 sierpnia 1980 roku powstał pierwszy w regionie Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, a strajk okupacyjny trwał do 1 września. 29 sierpnia ks. Stanisław Orzechowski odprawił mszę dla strajkujących i tłumu zgromadzonego za bramą.

MPK korzystało z zajezdni do 2015 roku. Gruntowna przebudowa kosztowała ponad 36 mln zł i była współfinansowana z funduszy norweskich i EOG. Muzeum otwarto 16 września 2016 roku; prowadzi je Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”.

Wystawa „Wrocław 1945–2016”

Wystawa stała zajmuje dawną halę zajezdni na dwóch poziomach i jest podzielona na osiem rozdziałów. Zaczyna się w II Rzeczypospolitej, a kończy we współczesnym Wrocławiu. Opowiada o zmianie granic po ustaleniach wielkiej trójki, o przesiedleńcach z Kresów i z centralnej Polski, którzy zajmowali domy po wysiedlanych Niemcach, o codzienności PRL-u, kulturze i opozycji. Dolny poziom poświęcono działalności antykomunistycznej i niepodległościowej. Można zobaczyć ponad 500 oryginalnych eksponatów, a także reprodukcje dokumentów i zdjęć.

Na co zwrócić uwagę

• Scenografie: przedwojenna ulica Lwowa, warszawski kanał i sklep mięsny z lat 80., gdy na półkach często brakowało towaru.
• Oryginalny kiosk RUCH-u i wagon bydlęcy, symbol powojennych przesiedleń.
• Multimedia: ekrany dotykowe, projekcje i nagrania dźwiękowe, które dobrze sprawdzają się u nastolatków.
• Zegar przed budynkiem: przeniesiono go spod przejścia podziemnego na skrzyżowaniu ul. Świdnickiej i Kazimierza Wielkiego. Od 2020 roku stoi pod nim krasnal Zajezdniak z transparentem „Solidarność” i miniaturą autobusu Jelcz 043.

Informacje praktyczne

• Adres: ul. Grabiszyńska 184, Wrocław.
• Godziny wystawy: wt.–śr. 9:00–17:00, czw. 10:00–17:00, pt.–nd. 10:00–18:00. Ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem; w wybrane święta (m.in. Wielkanoc, 1 listopada, 24–26 grudnia) muzeum jest zamknięte.
• Bilety: normalny 20 zł, ulgowy 10 zł, rodzinny 55 zł (dwoje dorosłych i co najmniej dwoje dzieci), grupowy dla szkół 80 zł. Oprowadzanie kosztuje dodatkowo 100 zł po polsku i 150 zł po angielsku; rezerwacja tel. 71 715 96 02.
• Czas: zaplanuj 2–3 godziny, bo wystawa jest gęsta od treści.

Tripto podpowiada

Przy muzeum obowiązuje regulamin parkingu tymczasowego, więc wygodniej dojechać tramwajem lub autobusem ul. Grabiszyńską. Jeśli masz mało czasu, zacznij od części o 1945 roku i sierpniu 1980 roku, a resztę obejrzyj wybiórczo. Wejdź też na plac przed budynkiem: zegar i Zajezdniak to dobry kadr na zakończenie wizyty.