Zamek Górków w Szamotułach

Na tyłach zamku w Szamotułach stoi ceglana baszta, w której według przekazów przez 14 lat więziono Halszkę z Ostroga – księżniczkę, wnuczkę Zygmunta Starego, zmuszoną do małżeństwa z Łukaszem III Górką. Zamek Górków to dziś muzeum, które oprócz wnętrz magnackiej siedziby ma jedną z największych w Polsce kolekcji sztuki cerkiewnej. Jej początek był nietypowy: od 1994 roku muzeum otrzymywało ikony zatrzymane przez celników przemytnikom na granicy.

Historia: siedziba Szamotulskich i Górków

Zamek sięga korzeniami pierwszej połowy XV wieku, a jego fundatorami byli Szamotulscy herbu Nałęcz. W 1499 roku Katarzyna Szamotulska poślubiła Łukasza II Górkę i wniosła mu w posagu część miasta z zamkiem. Około 1518 roku Górka przebudował siedzibę – pamiątką jest tablica z heroldami podtrzymującymi herby Łodzia i Nałęcz, która wisiała nad bramą, a dziś znajduje się w holu muzeum. Górkowie połączyli dwa parterowe budynki w jeden na planie litery L i nadbudowali piętro. Od 1551 roku na zamku działała pierwsza w Wielkopolsce drukarnia, wydająca książki po polsku i czesku.

Po bezpotomnej śmierci Łukasza III w 1572 roku zamek często zmieniał właścicieli i podupadał. W 1837 roku Szamotuły kupił pruski następca tronu Fryderyk Wilhelm, a wkrótce przeszły one w ręce książąt Sachsen-Coburg-Gotha, którzy przeprowadzili gruntowną, niezbyt delikatną przebudowę. Po II wojnie mieściło się tu technikum rolnicze. Po remoncie konserwatorskim z lat 1976–1989 zamek w 1990 roku stał się głównym gmachem muzeum.

Co zobaczyć

• Zamek: wnętrza siedziby magnackiej z meblami, tkaninami, porcelaną i zegarami, ceglany fryz arkadowy i fragmenty XVI-wiecznej polichromii, w tym herb Łodzia Górków w niszy nad klatką schodową.
• Kolekcję ikon: około 1200 obiektów, z czego mniej więcej 350 na wystawie stałej. Najstarsze ikony pochodzą z XVII wieku. Zwróć uwagę na małe ikony emaliowane, najpewniej jedyny taki zbiór w Polsce, oraz na ikonę Matki Bożej autorstwa Jerzego Nowosielskiego.
• Basztę Halszki: w piwnicy wystawa archeologiczna, na pierwszym piętrze komnata Halszki z postacią w czarnej sukni wykonanej z taśmy filmowej, wyżej dzieje Szamotuł od 1231 roku do 1945 roku.
• Kolekcję polskiego malarstwa współczesnego na desce i ekspozycję etnograficzną w zachodniej oficynie.

Tripto podpowiada

Muzeum jest czynne od maja do września we wtorki–soboty w godz. 9:00–16:00, w niedziele i święta 10:00–17:00, a od października do kwietnia we wtorki–piątki 9:00–16:00, w weekendy 10:00–16:00. W poniedziałki jest nieczynne. W czwartki wstęp do zamku i spichlerza jest bezpłatny. Oprowadzanie po całym założeniu kosztuje 150 zł dla grupy do 25 osób i wymaga rezerwacji co najmniej 7 dni wcześniej; bez przewodnika możesz przyjść bez zapowiedzi. Zamek leży przy ul. Wronieckiej 30, w zabytkowym parku z fragmentami fosy i wałów. Na zamek i basztę zarezerwuj 1,5–2 godziny.