Zamek Czerna

Nad wejściem do zamku w Czernej, na kamiennej tabliczce w portalu, od ponad 450 lat widnieje dewiza pierwszego właściciela: „Alles mit bedacht” – „wszystko z rozwagą”. Renesansowa rezydencja nad Odrą, w gminie Żukowice pod Głogowem, zachowała to, czego w wielu śląskich siedzibach już nie ma: komnaty z gotyckimi sklepieniami kryształowymi i sieciowymi, portal z ośmioma herbami przodków i znak samego budowniczego. Dziś to prywatny zamek, w którym można przenocować albo – po wcześniejszej rezerwacji – obejrzeć wnętrza z przewodnikiem.

Historia: zamek dla najstarszego syna

Czerna pojawia się w dokumentach już w 1308 roku (jako Schyrnino), potem jako Scirnyna i Cschirna. Przez wieki nazywała się po niemiecku Klein Tschirne, w 1936 roku przemianowano ją na Alteichen, a od 1945 roku nosi nazwę Czerna. W 1485 roku wieś przeszła w ręce Melchiora von Glaubitza, protoplasty kolejnych właścicieli.

Budowę zamku rozpoczął w 1558 roku Wolfgang (Wolf) von Glaubitz – zamożny właściciel kilku okolicznych wsi z przywilejem produkcji słodu do piwa. Rezydencję przeznaczył dla Christopha, najstarszego z jedenaściorga dzieci. Projekt powstał w pracowni Hansa Lindnera z Lwówka Śląskiego, mistrza słynącego na Śląsku z ozdobnych sklepień.

Później majątek trafiał kolejno do rodów von Rechenberg i von Stosch. Około 1725 roku Stoschowie dobudowali dwukondygnacyjne skrzydło wschodnie – jedyną poważniejszą ingerencję w bryłę. W XIX wieku zamek należał m.in. do baronów von Buddenbrock, a do 1945 roku do rodziny von Frische. Pod koniec lat 90. XX wieku przeszedł w ręce prywatne i rozpoczęto stopniowe odnawianie kolejnych komnat i polichromii.

Co zobaczyć

Trzykondygnacyjna budowla z cegły przetykanej kamieniem stoi na planie prostokąta o wymiarach około 30 × 20 m. Przy elewacji frontowej wznosi się wieża, w której – jak przed wiekami – mieści się klatka schodowa. Z zewnątrz uwagę zwracają faliście wykrojone bliźniacze szczyty, a najciekawszym detalem jest portal wejściowy:

• fryz z ośmioma kartuszami herbowymi – po cztery herby przodków Christopha i jego żony (pełnoprawny szlachcic musiał wykazać się poczwórnym szlachectwem),
• gmerk Hansa Lindnera umieszczony w eksponowanym miejscu, co świadczy o sławie budowniczego,
• późniejsze herby właścicieli: von Stosch i von Landskron z datą 1725 oraz kartusz von Buddenbrock z datą 1833.

W komnatach parteru, ułożonych w amfiladzie, zachowała się kolekcja sklepień – od kolebkowych przez żebrowe i sieciowe po kryształowe. Część z nich pokrywają odnowione polichromie, a w salach z płaskimi stropami widać sztukaterie wokół iluzjonistycznych plafonów. W kilku pomieszczeniach są kominki i pieco-kominki z różnych epok; na jednym z pieców kaflowych widnieje herb rodu von Pückler. Pod zamkiem ciągną się obszerne piwnice z ceglanymi sklepieniami wspartymi na masywnych filarach.

Park nad Odrą

Zamek otacza park krajobrazowy w stylu angielskim o powierzchni około 5 ha, ze starymi dębami i odrzańskimi starorzeczami. Do zespołu należą też XIX-wieczny dwór i spichlerz na folwarku.

Tripto podpowiada

Zwiedzanie komnat jest płatne i wyłącznie po wcześniejszej rezerwacji (tel. 692 266 518) – nie przyjeżdżaj w ciemno. Zamek działa też jako miejsce noclegowe: pokoje urządzono we wschodnim skrzydle, a goście mają bezpłatny parking pod zamkiem. Część mebli i przedmiotów we wnętrzach trafiła tu po wojnie ze Lwowa, razem z historią nowych właścicieli.

Na portal zarezerwuj kilka minut przed wejściem: odszukaj tabliczkę z dewizą i gmerk budowniczego. Na wizytę z oprowadzaniem i spacer po parku przeznacz około 1,5–2 godzin. Pamiętaj, że w Polsce jest kilka miejscowości o nazwie Czerna – ta leży w powiecie głogowskim na Dolnym Śląsku.