Pałac i Park Książęcy w Zatoniu

Ruiny pałacu bez dachu, w których przez puste okna widać drzewa, i wielki park dawnej księżnej żagańskiej – Zatonie, dziś dzielnica Zielonej Góry, to jedno z najpopularniejszych miejsc spacerowych Zielonej Góry. Pałac spłonął w 1945 roku i nigdy go nie odbudowano. Zamiast tego miasto zabezpieczyło mury, otworzyło je dla zwiedzających i odtworzyło XIX-wieczną oranżerię.

Historia: posag księżnej Doroty

Barokowy dwór wzniósł tu w 1689 roku Balthasar von Unruh. W 1809 roku majątek kupił książę żagański Piotr Biron jako posag dla najmłodszej córki Doroty, która w tym samym roku wyszła za mąż. Księżna Dorota de Talleyrand-Périgord zamieszkała w Zatoniu dopiero w latach 40. XIX wieku i ten czas był najlepszym okresem w dziejach pałacu. W 1841 roku odwiedził ją król pruski Fryderyk Wilhelm IV z małżonką. W latach 1842–1843 dwór przebudowano w stylu klasycystycznym: podwyższono go o piętro i dobudowano nową część. Wtedy też zaczęto przekształcać park, prawdopodobnie według projektu Petera Josepha Lenné, nadwornego ogrodnika berlińskiego.

Po śmierci Doroty w 1862 roku pałac odziedziczył jej syn Aleksander Edmund de Talleyrand-Périgord, który na początku lat 70. XIX wieku przebudował pałac i oranżerię. W 1879 roku majątek kupił Karl Rudolf Friedenthal. W 1945 roku pałac podpalili żołnierze radzieccy.

Co zobaczyć

• Ruiny pałacu: dwupiętrowa bryła na planie prostokąta z attyką, na której zachował się kartusz z inicjałami RF (Rudolf Friedenthal) i herbem jego żony Fanny von Rosenberg z różami. Wewnątrz można chodzić między murami i oglądać ślady dawnych posadzek.
• Tablicę z niemieckim napisem wmurowaną w ścianę ruin, w którym księżna Dorota opisuje przebudowę pałacu z 1842 roku.
• Oranżerię z 1871 roku, zrekonstruowaną z dawnym wystrojem nawiązującym do antyku. Działa w niej kawiarnia.
• Park Książęcy z aleją lipową i rozległymi łąkami. We wschodniej części parku na kopcu stoi Altana Różana, skąd najlepiej widać ruiny.

Ciekawostki

• Rewitalizację parku i ruin sfinansowano z polsko-niemieckiego programu INTERREG, we wspólnym projekcie z parkiem Branitz po niemieckiej stronie. Zakończono ją w 2020 roku.
• W 2024 roku miasto podpisało umowę na przykrycie ruin szklanym dachem ukrytym za attyką, niewidocznym z zewnątrz. Dzięki temu w murach można organizować wydarzenia przez większą część roku.
• W latach 1958–1992 park był rezerwatem przyrody.

Tripto podpowiada

Park jest dostępny przez całą dobę i bezpłatnie. Z Dworca Głównego w Zielonej Górze dojedziesz autobusem linii 30 do przystanku „Zatonie Parkowa” (ok. 40 minut), a rowerem asfaltową ścieżką z miasta (około 11 km). Samochodem jedź drogą wojewódzką nr 283 – wokół parku jest kilka parkingów. Na spacer po parku i ruinach zarezerwuj 1–2 godziny. Najładniej jest wiosną, gdy w parku kwitnie czosnek niedźwiedzi, a po zmroku ruiny bywają podświetlone. W sezonie odbywają się tu koncerty i wydarzenia plenerowe.