Wyspa Sobieszewska w Gdańsku

Wyspa Sobieszewska powstała w ciągu jednej nocy, a ostatecznego kształtu nadali jej ludzie z łopatami i barkami kamieni. Ta największa pod względem powierzchni i najbardziej wysunięta na wschód dzielnica Gdańska to pas nadmorskich lasów i wydm między dwoma ujściami Wisły, z 11 km szerokich plaż i dwoma rezerwatami ptaków. Na piaszczystych łachach u ujścia rzeki odpoczywają foki szare, które można obserwować z plaży.

Wyspa zrobiona przez rzekę i inżynierów

Od północy wyspę oblewa Zatoka Gdańska, od południa Martwa Wisła, od zachodu Wisła Śmiała, a od wschodu Przekop Wisły. Pierwsze ujście powstało w nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1840 roku, gdy spiętrzona przez lód Wisła przerwała wydmy w Górkach i utorowała sobie nową drogę do morza. Nazwę Wisła Śmiała nadał mu Wincenty Pol, który wkrótce potem opisał to wydarzenie.

Drugie ujście jest dziełem człowieka. Seria powodzi niszczących Żuławy skłoniła władze do przekopania nowego koryta, którym Wisła popłynęła do zatoki 31 marca 1895 roku o godz. 15:45. Kanał ma 7 km długości, 250–400 m szerokości i otaczają go wały o wysokości 10 m. Pod jego dnem ułożono faszynowe materace obciążone kamieniami przywiezionymi m.in. z Bornholmu. Wyspa leży w granicach Gdańska od 1973 roku, a od 1994 roku ma status „wyspy ekologicznej”.

Ptasi Raj i Mewia Łacha

Na wyspie i w jej sąsiedztwie zatrzymują się ptaki ponad 300 gatunków. Na zachodnim krańcu, u ujścia Wisły Śmiałej, leży rezerwat Ptasi Raj, utworzony w 1959 roku jako ostoja ptactwa wodnego i błotnego. Prowadzi przez niego ścieżka dydaktyczna z dwiema dużymi wieżami obserwacyjnymi nad jeziorami Karaś i Ptasi Raj. Kamienna grobla oddziela jezioro od rzeki i prowadzi do falochronu oraz plaży przy ujściu.

Na wschodzie, przy Przekopie, rozciąga się rezerwat Mewia Łacha, założony w 1991 roku do ochrony kolonii lęgowych rybitw i ptaków siewkowatych. To jedno z najcenniejszych przyrodniczo miejsc polskiego wybrzeża i miejsce, gdzie bałtyckie foki żyją w sposób naturalny. Występuje tu największa w Europie koncentracja mewy małej, a ujście Wisły jest jedynym w Polsce stanowiskiem lęgowym rybitwy popielatej.

Co jeszcze zobaczyć

• Zbiornik Wody Kazimierz – współczesna wieża ciśnień o wysokości 30 m z tarasem widokowym na szczycie i panoramą Zatoki Gdańskiej.
• Śluza w Przegalinie – oddana do użytku w 1895 roku śluza Północna, dziś zabytek techniki i punkt widokowy na nowszą śluzę Południową.
• Górki Wschodnie – dawna osada rybacka z historycznymi chatami, wędzarniami ryb i budynkiem hangaru wodnosamolotów z czasów Wolnego Miasta Gdańska.
• Forsterówka w Orlu – letnia rezydencja gauleitera Alberta Forstera z lat 1933–1945.
• Góra Mew – najwyższe wzniesienie wyspy, 35 m n.p.m.

Tripto podpowiada

• Dojazd: z dworca Gdańsk Główny jadą autobusy miejskie nr 186, 112 i 212. Samochodem zjedź z S7 na węźle Gdańsk Wschód, skąd na wyspę jest kilka minut.
• Ptasi Raj: wejście na ścieżkę znajduje się przy pętli autobusu nr 186 w Górkach Wschodnich, obok jest mały parking. Trasa jest dostępna przez cały rok.
• Foki: do Mewiej Łachy dojdziesz plażą albo wzdłuż Wisły od portu w Świbnie, gdzie można zostawić samochód. Weź lornetkę i trzymaj się wyznaczonej ścieżki, bo rezerwat chroni ptaki i zwierzęta przed płoszeniem.
• Czas: jeden rezerwat to 2–3 godziny spaceru, a całą wyspę z plażą najlepiej zaplanować na cały dzień.