Dworzec kolejowy w Gdańsku i Pomnik Kindertransportów

Ceglany gmach z 50-metrową wieżą zegarową to pierwsze, co widzi większość osób przyjeżdżających do Gdańska pociągiem. Dworzec Gdańsk Główny z lat 1894–1900 jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków miasta, a przed jego wejściem stoi pięcioro brązowych dzieci z walizkami – Pomnik Kindertransportów, upamiętniający żydowskie dzieci, które w 1939 roku odjechały stąd do Wielkiej Brytanii. Autor pomnika sam był jednym z nich.

Historia dworca

Pierwsza linia kolejowa dotarła do Gdańska w 1852 roku, a w miejscu dzisiejszego dworca działał najpierw prowizoryczny dworzec Brama Wyżynna. Nowy gmach zbudowano dopiero po zasypaniu fosy i likwidacji zachodnich bastionów, w stylu tzw. gdańskiego neorenesansu. Projektowali go Alexander Rüdell, Paul Thömer i Georg Cuny, a uroczyste otwarcie odbyło się 30 października 1900 roku. Dworzec miał halę z kasami, poczekalnie dla czterech klas, urząd telegraficzny, posterunek policji i pomieszczenia dla rodziny cesarskiej.

W 1945 roku budynek podpalono – ocalała wieża – a w grudniu 1970 roku spłonął ponownie podczas wydarzeń grudniowych. Ostatnią wielką przebudowę zakończono 31 lipca 2023 roku: holowi przywrócono historyczne malowidła, herby, boazerie i witraże, odtworzono strome dachy i drewniane witryny kas. W tym samym roku dworzec zdobył nagrodę publiczności w konkursie Dworzec Roku, a w grudniu 2023 roku jego patronem został dyplomata Mieczysław Jałowiecki.

Na co zwrócić uwagę

• Wieża zegarowa – ma 50 m wysokości i nawiązuje do wieży kościoła św. Katarzyny; tarcze zegarów mają 3,25 m średnicy. Do czasu elektryfikacji kolei w wieży ukryto zbiornik wody.
• Detale z piaskowca na ceglanej elewacji i półrozeta nad wejściem głównym.
• Hol główny z odtworzonymi malowidłami, herbami i kolorystyką z początku XX wieku.

Pomnik Kindertransportów

Między 3 maja a 25 sierpnia 1939 roku z Wolnego Miasta Gdańska wyruszyły cztery transporty żydowskich dzieci, których rodzice nie mogli wyjechać. Dzięki przyjęciu przez brytyjskie rodziny 130 dzieci ocalało. Pomnik autorstwa izraelskiego rzeźbiarza Franka Meislera odsłonięto 6 maja 2009 roku, w obecności kilku uczestników transportów. Meisler urodził się w Gdańsku w 1929 roku i jako dziesięciolatek sam został uratowany w kindertransporcie; jego rodzice zginęli. Podobne pomniki tego artysty stoją w Berlinie i na londyńskim dworcu Liverpool Street, gdzie podróż dzieci się kończyła.

Tripto podpowiada

Dworzec i pomnik obejrzysz bez biletu – wystarczy kwadrans. Stąd do Głównego Miasta jest około 1,3 km pieszo, a najbliższy punkt informacji turystycznej działa w Bramie Wyżynnej. Przy dworcu jest płatny parking na 45 miejsc, przechowalnia bagażu i stacja SKM, a tunelem przejdziesz na dworzec autobusowy przy ul. 3 Maja.