Żuraw w Gdańsku

Ludzie chodzący wewnątrz drewnianych kół o średnicy około 6 metrów podnosili tu ładunki na wysokość 27 metrów — Żuraw nad Motławą był średniowiecznym dźwigiem portowym i bramą miejską jednocześnie. Narodowe Muzeum Morskie nazywa go największym i najstarszym obiektem tego rodzaju w Europie. Dziś w jego basztach działa wystawa o portowym Gdańsku „złotego wieku”, a kulminacją zwiedzania jest oryginalny mechanizm dźwigowy.

Historia: brama, dźwig i dom

Brama w tym miejscu istniała już w 1363 roku, a z 1367 roku pochodzi łacińska wzmianka o dźwigu. Obecny Żuraw zbudowano w latach 1442–1444: powstały dwie masywne ceglane baszty i drewniana konstrukcja dźwigu, później podwyższana. Choć elewacje od strony Motławy i miasta wyglądają inaczej, całość utrzymana jest w stylu gotyku flamandzkiego. Na początku XVII wieku brama straciła znaczenie wojskowe, a w basztach zamieszkali ludzie i działały warsztaty rzemieślnicze.

Żuraw służył do przeładunku towarów i balastu oraz do stawiania masztów na statkach. Mechanizm to dwie pary kół deptakowych: jedna para mogła podnieść 2 tony na wysokość 27 m, a po sprzęgnięciu obu — 4 tony na 11 m. W 1945 roku budynek podpalono, gdy miasto zdobyła Armia Czerwona; drewniana część spłonęła, ocalała część murów. Żuraw zrekonstruowano pod koniec lat 50., a 18 grudnia 1959 roku wpisano do rejestru zabytków. W latach 2022–2024 przeszedł kompleksową modernizację, podczas której znaleziono tysiące przedmiotów od średniowiecza po XX wiek.

Wystawa o portowym Gdańsku

Ekspozycja Narodowego Muzeum Morskiego przenosi do XVII-wiecznego rozkwitu żeglugi i handlu morskiego Rzeczypospolitej. W basztach poznasz m.in.:

• zasady nawigacji przy wprowadzaniu statku do portu,
• towary przywożone do Gdańska i procedury transakcyjne w komorze palowej,
• dawne techniki budowy statków,
• rozrywki portowego miasta w odtworzonej tawernie,
• na koniec — mechanizm dźwigowy z 6-metrowymi kołami deptakowymi.

Wystawa ma multimedialny charakter i immersyjną scenografię. Sam Żuraw został wyróżniony w konkursie „Zabytek Zadbany”.

Informacje praktyczne (2026)

• Godziny: wtorek 9:00–17:00, środa 13:00–17:00, czwartek–niedziela 9:00–17:00 (obowiązują do 31 grudnia 2026). Kasy zamykają się 60 minut przed zamknięciem.
• Bilety: normalny 23 zł, ulgowy 17 zł; w środy wstęp bezpłatny. Są też bilety łączone z innymi oddziałami muzeum, m.in. statkiem-muzeum „Sołdek”.
• Ograniczenia: w Żurawiu może jednocześnie przebywać 50 osób; budynek nie jest przystosowany dla osób z ograniczeniami ruchowymi ani niewidomych.
• Dojazd: z przystanku Brama Wyżynna około 850 m pieszo, z dworca Gdańsk Główny około 1,2 km. W pobliżu wyłącznie płatne parkingi.

Tripto podpowiada

Na zwiedzanie zarezerwuj około godziny. Środa jest bezpłatna, ale otwarcie dopiero od 13:00 i limit 50 osób w budynku oznaczają, że w sezonie warto przyjść wcześniej. Jeśli masz więcej czasu, kup bilet łączony z Ośrodkiem Kultury Morskiej albo ze statkiem-muzeum „Sołdek” — to kolejne oddziały tego samego muzeum.