Wenecja Bydgoska

Kamienice, oficyny i dawne fabryczki, które schodzą prosto do wody Młynówki, naprzeciw Wyspy Młyńskiej – tak wygląda Wenecja Bydgoska, jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków Bydgoszczy. Ten zespół zabudowy Starego Miasta tworzy południową i zachodnią pierzeję wokół Młynówki i wyspy, a jego obraz od ponad stu lat trafia na pocztówki i płótna malarzy. To nie muzeum ani zamknięty obiekt, tylko żywy fragment miasta, który najlepiej oglądać z drugiego brzegu albo z pokładu statku.

Historia: od ogrodów do fabryk nad wodą

Na początku XIX wieku na stromym brzegu stały tu tylko pojedyncze budynki, a tereny nad samą rzeką zajmowały ogrody. Przełomem było wykonanie około 1870 roku murowanej ławy na drewnianych palach, na której można było stawiać domy wprost nad wodą. Już w 1873 roku zabudowa od strony ulic była zwarta, a oficyny zaczęły schodzić aż do brzegu Młynówki.

Pod koniec XIX wieku Wenecja miała charakter mieszkalno-przemysłowy. Kamienice należały głównie do kupców, rzadziej rzemieślników i fabrykantów, a w ich podwórzach pracowały m.in. fabryki opakowań i papierosów, piekarnie, drukarnie (w tym „Dziennika Bydgoskiego”), farbiarnie – od 1893 roku duża farbiarnia Wilhelma Koppa – oraz rafineria spirytusu Augusta Frankego. W latach 1925–1939 działała tu fabryka czekolady i wyrobów cukierniczych „Lukullus”.

Co zobaczyć

Zabudowa należy do ulic Przyrzecze, Długiej, Wełniany Rynek, Poznańskiej, Świętej Trójcy i Czartoryskiego. Choć tworzy spójną całość, dzieli się na trzy wyraźne części.

• wschodnią przy ul. Przyrzecze – z najstarszymi domami w rejonie Wenecji i nową zabudową z ostatnich dekad,
• południową przy Długiej, Wełnianym Rynku i Poznańskiej – największy blok, z tarasowymi podwórkami na stromej skarpie i dobudówkami, werandami i galeriami, które wyglądają jak złożone z klocków,
• zachodnią przy Świętej Trójcy i Czartoryskiego – poprzemysłową, z dawną pralnią i farbiarnią Wilhelma Koppa oraz willą z wieżyczką na północnym krańcu.

Wzdłuż domów biegnie Bulwar Wenecki z 2002 roku – wąska, brukowana promenada z metalowymi, stylowymi barierkami, wciśnięta między ściany kamienic a rzekę. Część domów jest odnowiona, inne – zwłaszcza w rejonie Poznańskiej i Wełnianego Rynku – czekają na remont, a niektóre są w złym stanie technicznym. To budynki prywatne, ogląda się je z zewnątrz.

Ciekawostki

Wenecja zagrała w filmach. W 1970 roku w 16. odcinku „Czterech pancernych i psa” Tomasz Czereśniak przepływa z Wyspy Młyńskiej w stronę Wenecji, a potem ukrywa się w niemieckiej ciężarówce na ulicy Świętej Trójcy. W 2006 roku w jednej z kamienic urządzono mieszkanie bohaterów – rodziny muzyków z trojgiem dzieci – w filmie dla dzieci Andrzeja Maleszki, który wszedł na ekrany w 2009 roku. Znany z pocztówek drewniany galeriowiec przy Przyrzeczu przetrwał od 1873 do 1990 roku.

Tripto podpowiada

Najlepszy widok na pierzeję jest z alejek Wyspy Młyńskiej, po drugiej stronie Młynówki – dostęp jest bezpłatny i całodobowy, a spacer wzdłuż wody zajmie około 20 minut. Fasady najpiękniej odbijają się w spokojny, bezwietrzny dzień. Z wody Wenecję zobaczysz z elektrycznego statku Słonecznik na trasie staromiejskiej (start przy Rybim Rynku, ok. 60–70 minut); sezon rejsów w 2026 roku trwa do 18 października. Na samej wyspie, o powierzchni około 6,5 ha, działają liczne muzea, a obok jest Opera Nova.