Twierdza Kołobrzeg

Twierdza Kołobrzeg to nie jeden zabytek, lecz rozproszony po mieście i porcie zespół fortów, redut i szańców, które przez ponad dwa stulecia czyniły z Kołobrzegu jedną z ważniejszych fortec nad Bałtykiem. Miasto było twierdzą w latach 1653–1872, a pod koniec II wojny światowej Niemcy ogłosili je ponownie „Festung Kolberg”. Dziś relikty fortyfikacji łączą dwa wygodne szlaki spacerowe – to świetny sposób, by poznać Kołobrzeg od strony historii, a nie tylko plaży.

Historia twierdzy w pigułce

Po wojnie trzydziestoletniej Kołobrzeg przypadł Brandenburgii, a od 1653 roku elektor Fryderyk Wilhelm zaczął przebudowę miasta w nowożytną twierdzę z bastionami i fosami. Jej wartość sprawdziły wojny:

• wojna siedmioletnia – Rosjanie oblegali miasto w 1758 i 1760 roku bez skutku, a w grudniu 1761 roku, po kilkumiesięcznej blokadzie, twierdza skapitulowała przed wojskami Rumiancewa;
• 1807 rok – oblężenie przez wojska napoleońskie, w których walczył także polski pułk piechoty płk. Antoniego Sułkowskiego; obroną kierował August Neidhardt von Gneisenau, a wśród obrońców zapisali się Joachim Nettelbeck i Ferdinand von Schill. Walki przerwał pokój w Tylży;
• 1832–1836 – wielka modernizacja, z której pochodzi wiele zachowanych dzieł.

W 1872 roku zlikwidowano twierdzę lądową (morską w 1887), co otworzyło drogę do rozwoju kurortu. W listopadzie 1944 roku Hitler ponownie ogłosił miasto twierdzą; walki trwały od 4 do 18 marca 1945 roku i zakończyły się zdobyciem miasta przez 1. Armię Wojska Polskiego i Armię Czerwoną, przy niemal całkowitym zniszczeniu starówki.

Szlak Trzech Fortów

Najlepiej zachowane dzieła broniły portu. Pieszo-rowerowy Szlak Trzech Fortów łączy:

• Fort Ujście (1770–1774) – rotundę, na której stoi latarnia morska;
• Redutę Morast (1770–1774) w Marinie Solnej – pięcioboczną redutę odnowioną w 2018 roku;
• Redutę Solną (1832–1836) przy Porcie Rybackim, obok Skansenu Morskiego.

Forty leżą po obu stronach ujścia Parsęty, więc trasę przechodzi się spokojnie w około godzinę. Przy obiektach stoją tablice informacyjne szlaku, a w Marinie Solnej – ścieżka edukacyjna o historii Wyspy Solnej.

Miejski Szlak Fortyfikacji

Druga trasa prowadzi przez miasto. Warto zobaczyć:

• Fort Wilczy (1807), miejsce najcięższych walk w czasie oblężenia napoleońskiego, od 1925 roku amfiteatr;
• Kamienny Szaniec (1832–1836) przy plaży wschodniej, w XIX wieku zamieniony w lokal dla kuracjuszy;
• relikty Bastionu Pomorze i Lunety Lębork w Parku im. gen. Dąbrowskiego;
• Bramę Radzikowską z 1708 roku;
• budynek Akademii Rycerskiej z drugiej połowy XVII wieku.

Jak zwiedzać

Na spacer po obu szlakach zarezerwuj 3–4 godziny; sam Szlak Trzech Fortów to ok. 1 godzina. Zewnętrzne części fortów są dostępne bezpłatnie przez cały rok. Płatnie zwiedzisz latarnię na Forcie Ujście (w październiku 10:00–18:00, od listopada do stycznia 10:00–16:00; 15/10 zł, stan na październik 2026) oraz Skansen Morski przy Reducie Solnej (zimą krótsze godziny, sprawdź przed wizytą). Wiele reliktów to wały i mury w zieleni – lepiej mieć wygodne buty, a z wózkiem trzymać się utwardzonych alejek. Historię oblężeń z 1807 i 1945 roku dobrze uzupełnia wizyta w Muzeum Oręża Polskiego.

Dojazd i parking

Szlak Trzech Fortów zaczyna się przy latarni (ul. Morska) w dzielnicy portowej, ok. 2 km od dworca PKP. W centrum i dzielnicy uzdrowiskowej obowiązuje płatne parkowanie; latem najlepiej przyjść pieszo lub rowerem – przez miasto biegnie trasa rowerowa R10.

W okolicy

Molo, Pomnik Zaślubin Polski z Morzem, port z falochronem wschodnim, Bazylika Konkatedralna i Park im. Stefana Żeromskiego.