Pomnik Zaślubin Polski z Morzem w Kołobrzegu

Pomnik Zaślubin Polski z Morzem w Kołobrzegu to monumentalna rzeźba-symbol, która stoi w parku przy Bulwarze Jana Szymańskiego, między latarnią a molem. Upamiętnia symboliczne zaślubiny z Bałtykiem z 18 marca 1945 roku i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych pomników polskiego wybrzeża. Warto go zobaczyć nie tylko ze względu na historię, ale też na odważną, modernistyczną formę autorstwa Wiktora Tołkina i legendy, które narosły wokół monumentu.

Zaślubiny z morzem 1945

Pierwsze zaślubiny Polski z morzem odbyły się w Pucku w lutym 1920 roku. W marcu 1945 roku, po zdobyciu kolejnych odcinków wybrzeża, gest powtórzono w Dziwnówku, Mrzeżynie i w Kołobrzegu. Tutaj 18 marca, w dniu zakończenia walk o miasto, „panem młodym” był kapral Franciszek Niewidziajło, który ze wschodniego falochronu portowego wrzucił do morza pierścień. Wcześniej, od 4 marca, o miasto ogłoszone przez Niemców twierdzą (Festung Kolberg) toczyły się ciężkie, dwutygodniowe walki z udziałem 1. Armii Wojska Polskiego i Armii Czerwonej – stare miasto zostało zniszczone w około 90 procentach. Ceremonia na falochronie stała się w powojennej Polsce symbolem powrotu nad Bałtyk, upamiętnianym co roku 18 marca.

Historia pomnika

Pomysł budowy pojawił się w 1958 roku – zorganizowano zbiórkę pieniędzy i konkurs. Pomnik miał pierwotnie stanąć bliżej portu, ale ostatecznie przeniesiono go o ok. 300 m, do Parku Nadmorskiego (dziś część Parku im. Stefana Żeromskiego). Pod budowę wykarczowano fragment parku i zmieniono przebieg ulicy Obrońców Westerplatte; przy pracach pomagali żołnierze i mieszkańcy w czynie społecznym. Monument odsłonięto 3 listopada 1963 roku w obecności ok. 30 tysięcy osób, wśród nich samego Niewidziajły. Autorem projektu jest Wiktor Tołkin, twórca pomników na terenie byłych obozów Majdanek i Stutthof, a mozaikę wykonał gdański artysta Władysław Jackiewicz. Gruntowna renowacja trwała od jesieni 2024 do wiosny 2025 roku.

Co zobaczyć i jak czytać symbolikę

• Stylizowana flaga wznosząca się nad grupą figuralną – główny element kompozycji.
• Prześwit pod flagą – „okno na świat”, czyli dostęp do morza i portów.
• Płaskorzeźby i mozaiki nawiązujące do prehistorycznych malowideł naskalnych – opowieść o tysiącletniej tradycji polskiego oręża na Pomorzu.
• Kamienne płyty u podnóża z nazwami jednostek, które walczyły o miasto w 1945 roku, oraz herby Koszalina, Gdańska, Szczecina i Kołobrzegu.
• Tablica z napisem upamiętniającym „symboliczny akt zaślubin Polski z Bałtykiem” z 18 marca 1945 roku.

W fundamencie umieszczono akt erekcyjny w propagandowym języku PRL. Do dziś krąży opowieść o skrzyni z dokumentami z lat 60., ukrytej w podziemiach – nikt jej jeszcze nie zbadał. Druga, lżejsza legenda mówi, że kto przejdzie pod prześwitem na bezdechu, temu spełni się wcześniej pomyślane życzenie.

Praktycznie: zwiedzanie i czas

Pomnik jest dostępny całodobowo i bezpłatnie przez cały rok. Wystarczy 10–15 minut, ale miejsce dobrze wpisuje się w dłuższy spacer bulwarem. Najwięcej dzieje się 18 marca, gdy odbywają się uroczystości rocznicowe. Obok pomnika jest kąpielisko „Pomnik Zaślubin”, a kilka kroków dalej plaża.

Dojazd

Pomnik stoi przy Bulwarze Jana Szymańskiego, ok. 250 m na wschód od latarni morskiej i kilka minut spacerem od mola. W dzielnicy uzdrowiskowej obowiązuje strefa płatnego parkowania; latem najlepiej przyjść pieszo.

W okolicy

Latarnia morska na Forcie Ujście, falochron wschodni, z którego wrzucono pierścień w 1945 roku, molo, plaża i Park im. Stefana Żeromskiego.