Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Powiatowa to zabytkowa kolej wąskotorowa kursująca między Środą Wielkopolską a Zaniemyślem, ok. 35 km na południowy wschód od Poznania. Na trasie liczącej ok. 14 km pociągi ciągnie najczęściej parowóz Px48, a stare wagony toczą się wśród pól wielkopolskiej wsi. To jedna z niewielu czynnych kolei wąskotorowych w Wielkopolsce i świetny pomysł na rodzinną wycieczkę w sezonie – trzeba jednak dobrze trafić z terminem.

Historia: od pruskiej kolei powiatowej do kolejki turystycznej

Budowę kolei umożliwiła pruska ustawa o kolejach lokalnych z 1892 roku. W 1898 roku właściciele majątków ziemskich, wśród nich Mycielscy, rozpoczęli budowę linii z Poznania w stronę Środy (niem. Schrodaer Kreisbahn). Pierwsze 11 km z dzisiejszej stacji Poznań Wschód do Kobylepola miało tor normalny, a w Kobylepolu przeładowywano towary na wąski tor. W 1902 roku ukończono wąskotorową linię z Kobylepola przez Środę do Zaniemyśla o długości 59 km i rozstawie 1000 mm.

W 1949 roku kolej przejęło PKP, a w latach 1952–1954 przekuto ją na rozstaw 750 mm. Ruch pasażerski Kobylepole–Środa zakończono w 1968 roku, a tory na tym odcinku rozebrano. W 2001 roku PKP wycofało się także z odcinka Środa–Zaniemyśl. Linię przejął powiat średzki, a od 13 października 2015 roku pociągi prowadzi Towarzystwo Przyjaciół Kolejki Średzkiej „Bana”. W 2024 roku kolejką przejechało ok. 25 tys. pasażerów.

Tabor i trasa

Na linii pracują parowozy Px48-1756 (1951) i Px48-1920 (1955, po naprawie zakończonej w 2021 roku) oraz lokomotywy spalinowe Lyd1 i Lyd2. Pociąg rusza ze stacji Środa Wielkopolska Miasto, tuż za zabudowaniami cukrowni, i jedzie przez pola do Zaniemyśla. Po drodze pociąg zatrzymuje się m.in. w Annopolu. Psy jadą bezpłatnie, a rowery można przewieźć w wagonie bagażowym.

Kiedy kursuje (stan na październik 2026)

Sezon letni 2026 już się zakończył. Do końca roku przewoźnik zapowiada tylko pociągi okazjonalne, ogłaszane w aktualnościach. W październiku i listopadzie prace remontowe na linii mogą powodować utrudnienia. W sezonie 2026 pociągi jeździły w niedziele oraz 1 i 2 maja, w wakacje także w soboty i święta, a w maju i czerwcu dodatkowo w środy. Odjazdy ze Środy były o 10:30, 14:30 i 18:00, z Zaniemyśla o 12:30, 16:30 i w wakacje o 19:10. W rozkładzie wiosennym wszystkie kursy prowadził parowóz, w wakacyjnym dwa pierwsze, a ostatni lokomotywa spalinowa. Trakcja może się jednak zmienić; tak było np. 6 września 2026 r. Rozkład na 2027 rok pojawi się zapewne wiosną na stronie przewoźnika.

Bilety

• Środa–Zaniemyśl: normalny 30 zł w jedną stronę, 40 zł tam i z powrotem.
• Rodzinny (2 dorosłych + 2 dzieci): 85 zł / 115 zł.
• Ulga 37% (dzieci od 4 lat, uczniowie): 18,90 zł / 25,20 zł; dzieci do 4 lat jadą bezpłatnie.
• Rower 5 zł, psy bezpłatnie.

Bilety kupisz w kasie na stacji Środa Miasto (karta lub gotówka), na pozostałych przystankach u konduktora. Zakup w pociągu na stacji z czynną kasą kosztuje 5 zł dopłaty. Pociągi specjalne mają osobny cennik.

Dojazd

Stacja Środa Miasto mieści się przy ul. Niedziałkowskiego 25 w Środzie Wielkopolskiej. Od stacji PKP Środa Wielkopolska dojdziesz tu w 10–15 minut ulicą Dworcową; ok. 400 m od dworca PKP jest też przystanek Środa Wąskotorowa. Samochodem zjedź z drogi krajowej nr 11 na wojewódzką 432. Do Zaniemyśla z Poznania (Rondo Rataje) jeździ autobus linii 560 przez Kórnik, więc możesz pojechać kolejką w jedną stronę, a wrócić autobusem.

W okolicy

Zaniemyśl leży nad Jeziorem Raczyńskim, dobrym miejscem na spacer między pociągami. W Środzie warto zajrzeć na rynek i do kolegiaty.