Dwór w Koszutach

Dwór w Koszutach pod Środą Wielkopolską to jeden z najcenniejszych drewnianych dworów szlacheckich w Polsce i siedziba Muzeum Ziemi Średzkiej. Modrzewiowy dom z około 1760 roku, z narożnymi alkierzami i łamanym dachem, wygląda jak ilustracja do „Pana Tadeusza”. W środku zobaczysz, jak żyła wielkopolska rodzina ziemiańska około sto lat temu. To spokojne, kameralne muzeum na godzinę lub dwie, które łatwo połączyć z wycieczką do Kórnika albo przejazdem kolejką wąskotorową.

Pomnik Historii z epoki saskiej

Dwór zbudowano najprawdopodobniej dla Józefa Zabłockiego. To rzadka konstrukcja szkieletowa z modrzewia, wypełniona gliną i posadowiona na dębowej podwalinie; murowane są tylko kominy i półokrągły ryzalit salonu. Bryłę na planie prostokąta zamykają cztery alkierze, a obecny kształt dachu i małe alkierze od frontu to efekt przebudowy z 1902 roku. Do tego czasu dach krył gont, potem czarna dachówka – gont wrócił w 1983 roku.

W 2018 roku zespół dworsko-parkowy w Koszutach został uznany za Pomnik Historii. W uzasadnieniu podkreślono, że to reprezentatywny w skali kraju przykład dworu alkierzowego – najbardziej charakterystycznego typu polskiej siedziby ziemiańskiej czasów nowożytnych.

Co zobaczyć w muzeum

Zwiedzanie zaczyna się od ganku z ażurową balustradą i sieni. Ekspozycja stała „Mała siedziba ziemiańska w Wielkopolsce” odtwarza wnętrza z przełomu XIX i XX wieku: meble, obrazy i przedmioty codziennego użytku. Sercem domu jest owalny salon w osi budynku, wokół którego rozchodzi się symetryczna amfilada pokoi. Na piętrze muzeum pokazuje pamiątki z dziejów Środy Wielkopolskiej, m.in. dawne mapy i cenny plan miasta sprzed ponad 200 lat. Obok dworu stoi oficyna z połowy XIX wieku, a całość otacza park; przed wejściem rośnie trawnik w kształcie serca.

Jak zwiedzać i dla kogo

Na samodzielne zwiedzanie wystarczy około godziny, z parkiem – półtorej. Zwiedzanie z przewodnikiem kosztuje 50 zł za grupę. Muzeum prowadzi lekcje i warsztaty dla szkół, a w 2026 roku także cykliczne „Rodzinne niedziele” z zajęciami dla dzieci w wieku 5–10 lat. Odbywają się tu koncerty i spotkania – kalendarz znajdziesz w aktualnościach muzeum.

Dostępność: do wejścia prowadzi jeden stopień; na życzenie obsługa wystawia mobilną rampę (dzwonek przy werandzie). W budynku jest toaleta dla osób z niepełnosprawnościami, a przy wejściu do zespołu wyznaczono miejsce parkingowe dla posiadaczy karty parkingowej.

Godziny i bilety

Stan na październik 2026:

• wtorek–piątek: 9:00–15:00
• sobota–niedziela: 11:00–15:00 (od listopada do marca muzeum w weekendy jest zamknięte)
• poniedziałek: nieczynne
• bilety: normalny 20 zł, ulgowy 15 zł; w środę wstęp wolny

Kontakt: tel. 733 450 733, muzeum@koszuty.pl.

Dojazd

Koszuty leżą między Kórnikiem a Środą Wielkopolską, kilka kilometrów na zachód od Środy i około 35 km od centrum Poznania. Adres do nawigacji: Koszuty 27. Ciekawy wariant dla rowerzystów: z przystanku Słupia Wielka Średzkiej Kolei Powiatowej do dworu jest około 2 km.

W okolicy

• Średzka Kolej Powiatowa – wąskotorowa kolejka ze Środy do Zaniemyśla, kursuje sezonowo.
• Kórnik – zamek i Arboretum, około 10 km na zachód.
• Środa Wielkopolska – kolegiata i rynek.