Rynek w Piwnicznej-Zdroju

Gdy w 1876 roku pożar strawił Piwniczną, ze studni na rynku ocalała tylko figura św. Floriana – patrona strażaków, który wpadł do wody. Dziś stoi na odbudowanej cysternie pośrodku czworobocznego placu, którego układ niemal nie zmienił się od lokacji miasta w XIV wieku. Rynek w Piwnicznej-Zdroju to kameralne serce uzdrowiska w dolinie Popradu, dobre na krótki spacer przed wyjściem na szlak albo wizytą w pijalni.

Historia: miasto na szlaku na Węgry

Piwniczną lokował w 1348 roku król Kazimierz Wielki na prawie magdeburskim, w ramach zakładania osad wzdłuż ówczesnej granicy; zasadźcą był Hanko, mieszczanin z Nowego Sącza. Pierwotna nazwa osady brzmiała Piwniczna Szyja i odnosiła się do wąskiego przesmyku Popradu, a obecna ma pochodzić od zacienionego przez gęsty bór wjazdu do miasta od północy. Położenie przy ruchliwym trakcie handlowym na Węgry zapewniało dochody, a jeszcze w 1786 roku Piwniczną opisywano jako miejsce znane z komór celnych.

Po I rozbiorze miasto znalazło się w Galicji. W latach 1874–1876 przez dolinę poprowadzono kolej Nowy Sącz – Muszyna, ale przystanek w Piwnicznej powstał dopiero w 1908 roku, gdy miasto dopłaciło do jego budowy. Po pożarze z 1876 roku, który zniszczył drewniany kościół i około 40 domów, odkryto źródła mineralne – pierwsi kuracjusze przyjechali w 1884 roku. Nazwę Piwniczna-Zdrój miasto nosi od 1998 roku.

Co zobaczyć na rynku

• Układ urbanistyczny – czworoboczny plac z ulicami wychodzącymi z narożników, zachowany niemal bez zmian od czasów lokacji.
• Cysterna z 1913 roku – dawna studnia, a później zbiornik przeciwpożarowy. Pierwszą studnię zbudowano w 1801 roku. Na odbudowanej cysternie stoi ocalała figura św. Floriana, a na jednym ze zwieńczeń namalowano wizerunek Kazimierza Wielkiego.
• Ratusz w jednej z pierzei – jego zalążkiem była XIX-wieczna wartownia.
• Kamienice z XIX wieku – w jednym z domów przy rynku zachowały się gotyckie piwnice, w których przechowywano węgierskie wino. Miejscowa legenda mówi o tunelach prowadzących aż pod Niemcową.
• Muzeum Regionalne Towarzystwa Miłośników Piwnicznej w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury przy rynku – stroje górali czarnych, rękodzieło, kopie dokumentów lokacyjnych i ponad 300 eksponatów z historii narciarstwa, w tym narty z XVIII wieku i narta od Adama Małysza.

Ciekawostki

Na cysternie przez lata stał zabytkowy wóz strażacki, ale w 2020 roku przeniesiono go w okolice remizy OSP w Kosarzyskach – nie szukaj go więc na rynku. Ochotnicza straż w Piwnicznej działa od 1896 roku, co dobrze pasuje do placu, którego głównym zabytkiem jest pomnik patrona strażaków.

Tripto podpowiada

Rynek jest przestrzenią publiczną dostępną o każdej porze; na obejście placu wystarczy 15–20 minut, z muzeum – około godziny. Godziny otwarcia muzeum sprawdź przed wizytą w ośrodku kultury. Z rynku blisko do Parku Zdrojowego z pijalnią, gdzie spróbujesz wody „Piwniczanka”. Miasto jest bazą wypadową na szlaki Beskidu Sądeckiego, m.in. na Eliaszówkę (1024 m) z wieżą widokową, z której przy dobrej pogodzie widać Tatry. Dojedziesz drogą krajową nr 87 z Nowego Sącza albo koleją wzdłuż Popradu.