Rezerwat Segiet

Rezerwat Segiet to leśny rezerwat przyrody na granicy Bytomia i Tarnowskich Gór, na szczycie Srebrnej Góry (347 m n.p.m.). Chroni ponad stuletnią buczynę, która wyrosła na dawnych wyrobiskach srebra i ołowiu – pełnych lejów, zapadlisk i hałd zwanych warpiami. Pod ziemią biegną stare chodniki, w których zimują tysiące nietoperzy. Od 2017 roku Segiet jest częścią obiektu z listy UNESCO, a wstęp do lasu jest bezpłatny.

Las, który wyrósł na kopalni

Górnictwo kruszców trwało w rejonie Bytomia i Tarnowskich Gór od średniowiecza do XX wieku. Gwarkowie zostawili na Srebrnej Górze gęstą sieć szybików i zapadlisk, które z czasem samoistnie zarosły lasem. Pierwsze starania o ochronę Lasu Segieckiego podjęto już w 1908 roku, a w 1916 przyrodnicy oglądali teren z przedstawicielem hrabiego Henckel von Donnersmarcka, ówczesnego właściciela. Rezerwat powołano dopiero 27 kwietnia 1953 roku na niewiele ponad 24 ha. W 2023 roku powiększono go do 92,29 ha, włączając m.in. sąsiedni kamieniołom Blachówka; otulina ma 142,14 ha.

Co zobaczyć: buki, storczyki i warpie

Głównym bohaterem jest około 150-letni drzewostan bukowy z domieszką jaworu, świerka i sosny – najwyższe buki dochodzą do 35–40 m. Na południowym, pofałdowanym lejami stoku rośnie ciepłolubna buczyna storczykowa. Botanicy naliczyli tu ponad 100 gatunków roślin zielnych, w tym storczyki: buławnik czerwony, kruszczyki i obuwik pospolity, uważany za najokazalszego polskiego storczyka. Wiosną i na początku lata warto patrzeć pod nogi, ale niczego nie zrywaj – w rezerwacie obowiązuje zakaz zbioru roślin i grzybów.

Przy spacerze zwróć uwagę na nieregularny teren: okrągłe zagłębienia to zasypane szyby, a wały kamieni to dawne hałdy. To właśnie ten pogórniczy krajobraz zdecydował o wpisie na listę UNESCO.

Nietoperze, podziemia i UNESCO

Pod rezerwatem i Blachówką rozciągają się Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie – ponad 300 km sztolni, szybów i chodników drążonych od XII do XX wieku. To największe zimowisko nietoperzy na Górnym Śląsku (stwierdzono 10 gatunków) i największe w Europie zimowisko gacka brunatnego, chronione jako obszar Natura 2000. Nietoperze wlatują do podziemi m.in. przez otwory w ścianie kamieniołomu Blachówka. Podziemia nie są udostępnione do zwiedzania.

9 lipca 2017 roku Segiet, jako fragment pogórniczego krajobrazu Srebrnej Góry, wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w ramach obiektu „Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach”.

Jak zwiedzać

• Wstęp bezpłatny, przez cały rok (stan na październik 2026).
• Poruszać się wolno tylko wyznaczonymi szlakami: czarnym (Segiet – Pniowiec w Tarnowskich Górach), niebieskim Szlakiem Powstańców Śląskich oraz ścieżką dydaktyczną „Las Segiecki” z tablicami.
• Psy są dozwolone wyłącznie na smyczy.
• Na spacer zaplanuj 1–2 godziny; ścieżki są leśne i nierówne, więc wózek przejedzie z trudem.

Najładniej jest w maju, gdy buki rozwijają jasnozielone liście, oraz w październiku, kiedy las przybiera miedziane barwy. Latem gęste korony dają cień nawet w upał. Zimą rezerwat jest dostępny, ale pamiętaj, że to okres spoczynku nietoperzy w podziemiach – nie zaglądaj do otworów i nie hałasuj przy kamieniołomie.

Dojazd, parking i okolica

Parking znajdziesz od strony kompleksu Dolomity Sportowa Dolina w Bytomiu, kilkaset metrów od granicy rezerwatu. Przy każdym wejściu stoi tablica z mapą tras. Rezerwat leży około 20 km na północ od Katowic.

W okolicy warto odwiedzić: Zabytkową Kopalnię Srebra i Sztolnię Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach, kamieniołom Blachówka oraz Dolomity Sportową Dolinę z całorocznymi stokami.