Park Cytadela w Poznaniu

Park Cytadela w Poznaniu to największy park miasta — około 100 ha zieleni na wzgórzu Winiary, na północ od centrum, w miejscu potężnego XIX-wiecznego Fortu Winiary. To miejsce, w którym spacer łączy się z historią: są tu pozostałości fortyfikacji, dwa muzea wojskowe, cmentarze żołnierzy wielu narodów, słynna instalacja „Nierozpoznani” Magdaleny Abakanowicz i rozległe trawniki, na których poznaniacy odpoczywają przez cały rok.

Historia: od Fortu Winiary do parku

Budowę fortu rozpoczęto 23 czerwca 1828 roku według projektu Johanna Leopolda Ludwiga Brese; wały ukończono w 1839, a całość w 1842 roku. Pod budowę wysiedlono wsie Winiary i Bonin. Fort był sercem pruskiej Twierdzy Poznań i bywa określany jako największy fort artyleryjski w Europie.

Pod koniec grudnia 1918 roku, w czasie powstania wielkopolskiego, Polacy przejęli fort wraz z radiostacją. W okresie międzywojennym działał tu nadajnik Polskiego Radia Poznań, a dla studentów matematyki prowadzono kursy kryptologiczne — to jedna z nici prowadzących do późniejszego złamania Enigmy. W 1945 roku Cytadela była ostatnim punktem oporu Niemców w mieście; zdobyto ją 23 lutego 1945 roku. 21 lipca 1946 roku na jej stokach publicznie stracono namiestnika Kraju Warty Arthura Greisera — była to ostatnia publiczna egzekucja w Polsce.

W latach 60. rozpoczęto przekształcanie zrujnowanego fortu w park; dużą część umocnień rozebrano, a cegłę wykorzystano m.in. przy odbudowie Warszawy i Poznania. Obecną nazwę Park Cytadela przyjęto w 1992 roku. Fort jest częścią Pomnika Historii „Poznań – historyczny zespół miasta”.

Co zobaczyć na Cytadeli

• „Nierozpoznani” Magdaleny Abakanowicz — 112 żeliwnych, bezgłowych postaci ponad dwumetrowej wysokości, ustawionych w 2002 roku na 750-lecie lokacji Poznania.
• Muzeum Uzbrojenia — ekspozycja w dawnych pomieszczeniach fortu i plenerowy park sprzętu wojskowego: pojazdy, samoloty, śmigłowce, działa.
• Muzeum Armii „Poznań” — tuż obok, poświęcone armii broniącej Wielkopolski w 1939 roku.
• Cmentarze na południowym stoku — m.in. Cmentarz Wspólnoty Brytyjskiej (CWGC) z grobami 48 z 50 lotników straconych po „Wielkiej Ucieczce” ze Stalagu Luft III, Cmentarz Bohaterów Polskich, prawosławny cmentarz garnizonowy i cmentarz żołnierzy radzieckich.
• Dzwon Pokoju i Przyjaźni Między Narodami (1986) oraz monumentalne schody prowadzące na szczyt wzgórza.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

Park jest ogólnodostępny i bezpłatny. Są tu plac zabaw, kawiarnia, trzy siłownie plenerowe i wybieg dla psów.

Muzeum Uzbrojenia (al. Armii Poznań, tel. +48 61 820 45 03, cytadela@wmn.poznan.pl):

• marzec–październik: wt.–sob. 10:00–17:00, nd. 10:00–16:00,
• listopad–luty (godziny zimowe 2026/27): wt.–nd. 10:00–16:00,
• poniedziałki nieczynne; bilet 15 zł, ulgowy 10 zł, wspólny 20/12 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie, we wtorki wstęp wolny.

Godziny Muzeum Armii „Poznań” sprawdź na stronie Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości przed wizytą.

Jak zwiedzać i dla kogo

Na spacer z „Nierozpoznanymi” i cmentarzami zaplanuj 1,5–2 godziny, z muzeami — pół dnia. Teren jest pagórkowaty, a część alejek biegnie po stokach, ale szerokie główne aleje nadają się na wózek. Dzieci zachwyci plenerowy park sprzętu wojskowego. Na cmentarzach zachowaj powagę. Wiosną park ma najwięcej zieleni, a jesienią — kolorowe stoki.

Dojazd

Według miasta do parku dojedziesz tramwajami linii 3, 4, 10 i 19 oraz autobusami do przystanków Garbary PKM i Winogrady. Ze Starego Rynku dojdziesz pieszo w około pół godziny. Szerokie alejki i duże trawniki sprzyjają też rowerowej przejażdżce i piknikom.

W okolicy

• Stary Rynek — historyczne centrum Poznania na południe od Cytadeli.
• Katedra Poznańska i Ostrów Tumski — po drugiej stronie Warty.