Dawne mury miejskie w Poznaniu

W XIV wieku Poznań należał do najsilniej ufortyfikowanych miast Polski: ceglany mur długości około 1,7 km, wysoki do 11 metrów, wzmacniało około 35 baszt rozstawionych co 35–45 metrów. Do dziś przetrwały z niego tylko fragmenty, ale da się je zebrać w krótki spacer – od zrekonstruowanego odcinka przy Bramie Wronieckiej po basztę armatnią ukrytą w podwórzu przy ul. 23 Lutego.

Historia: mur, którego nie zdobył król Czech

Po lokacji miasta na lewym brzegu Warty w 1253 roku wzniesiono najpierw umocnienia drewniano-ziemne, a około 1280 roku zastąpiono je murem z cegły na kamiennym fundamencie. Mur miał grubość 1–1,2 m, krenelaż i drewniany ganek dla obrońców od strony miasta. Obwód zbliżony był do koła i obejmował około 21 ha. Do miasta prowadziły cztery bramy: Wroniecka od północy, Wielka i Wodna od wschodu oraz Wrocławska od południa. Fortyfikacje zdały egzamin w 1331 roku, gdy miasta nie zdołał zdobyć oblegający je król czeski Jan Luksemburski.

Gdy rozwój artylerii zmienił sposób prowadzenia wojen, w latach 1431–1433 dobudowano drugi, zewnętrzny pierścień murów z półkolistymi basztami armatnimi. W XVII i XVIII wieku mury straciły znaczenie militarne, obrastały kamienicami, a ich rozbiórkę zapoczątkowali Prusacy w 1797 roku. Trwała ona do połowy XIX wieku, a część reliktów zniknęła jeszcze na początku XX wieku i w czasie okupacji.

Co zobaczyć

• Wroniecka/Stawna – najlepszy punkt startowy: zrekonstruowane fragmenty Bramy Wronieckiej, dwie baszty i odcinek muru długości 41,5 m. Badania archeologiczne prowadzono tu od 2001 roku, a ścieżkę turystyczną otwarto w 2008 roku.
• Baszta armatnia przy skrzyżowaniu Masztalarskiej i 23 Lutego – pozostałość zewnętrznego pierścienia, odkryta w 1947 roku wśród ruin zniszczonej kamienicy.
• Baszta Katarzynek na zapleczu ul. Masztalarskiej – jedyny okazalszy element starszego, wewnętrznego pierścienia.
• Furta Zamkowa i fragmenty muru zewnętrznego przy ul. Ludgardy, u stóp Zamku Królewskiego.
• Mur przy ul. Podgórnej z lat 1701–1712, z charakterystycznymi kluczowymi otworami strzelniczymi.

Ciekawostka pod stopami

Przebieg nieistniejących murów i bram zaznaczono w nawierzchni czerwonym brukiem, m.in. na ulicach Paderewskiego, Wronieckiej, Wielkiej, Wodnej i Wrocławskiej. W sierpniu 2013 roku w chodnikach Starego Miasta wmurowano dodatkowo 17 odlewanych tablic, które informują o poszczególnych elementach dawnych fortyfikacji. Na ul. Wielkiej nieregularny kształt czerwonej kostki pokazuje, gdzie stała Brama Wielka.

Tripto podpowiada

Zacznij przy skrzyżowaniu Wronieckiej i Stawnej, przejdź do baszty przy 23 Lutego, a potem wzdłuż czerwonego bruku w stronę Starego Rynku i Wzgórza Przemysła. Sam odcinek przy Wronieckiej to 15–30 minut, cała pętla po reliktach – około 1–1,5 godziny. Wszystkie punkty są na zewnątrz, bezpłatne i dostępne o każdej porze.