Pałac w Żmigrodzie

W lipcu 1813 roku w pałacu w Żmigrodzie – wówczas niemieckim Trachenbergu – król pruski Fryderyk Wilhelm III, car Aleksander I i następca tronu szwedzkiego Karol Jan, dawny marszałek Napoleona Jean-Baptiste Bernadotte, uzgodnili strategię wojny z Francuzami. Plan ten doprowadził kilka miesięcy później do klęski Napoleona pod Lipskiem. Z rezydencji Hatzfeldtów została dziś zabezpieczona trwała ruina z barokową fasadą, a obok stoi renesansowa baszta z tarasem widokowym i 15-hektarowy park nad Baryczą.

Od grodu do barokowej rezydencji

Budowlę obronną w tym miejscu wymieniają dokumenty z 1296 roku, a w XIV wieku powstała pierwsza murowana warownia, należąca m.in. do biskupów wrocławskich i książąt oleśnickich. W 1560 roku ówcześni właściciele, Kurzbachowie, wznieśli ceglaną wieżę mieszkalną – nad jej wejściem do dziś widać płycinę z herbami Kurzbachów i Maltzahnów oraz datą 1560. W czasie wojny trzydziestoletniej zamek przebudowano na twierdzę, a w 1641 roku cesarz Ferdynand III nadał dobra Melchiorowi von Hatzfeldtowi.

Hatzfeldtowie zburzyli umocnienia i w latach 80. XVII wieku zaczęli budowę barokowej rezydencji. Po pożarze w 1689 roku pałac przebudowano w latach 1706–1708 według projektu Christopha Hacknera. W latach 1762–1765 Carl Gotthard Langhans – późniejszy twórca Bramy Brandenburskiej w Berlinie – dobudował blisko stumetrowe, klasycystyczne skrzydło letnie. W jego środkowej części znajdowała się Wielka Sala, w której zapadły decyzje 1813 roku.

Protokół Żmigrodzki

Konferencja w Trachenbergu trwała od 9 do 12 lipca 1813 roku, w czasie zawieszenia broni. Przyjęty tu plan zakładał unikanie bezpośredniej bitwy z samym Napoleonem i rozbijanie po kolei armii jego marszałków, aż sprzymierzeni zgromadzą przewagę. Strategia zadziałała: jeszcze w 1813 roku pod Lipskiem Napoleon poniósł decydującą porażkę.

Co zobaczyć dziś

• Ruina pałacu – w styczniu 1945 roku rezydencję spalili żołnierze radzieccy. W latach 2007–2008 odnowiono fasadę i zabezpieczono korpus główny, udostępniony jako trwała ruina.
• Trejaż z 2012 roku – konstrukcja symbolicznie odtwarzająca nieistniejące skrzydło Langhansa.
• Baszta z 1560 roku – najstarsza w całości zachowana budowla zespołu. Do 1945 roku mieściła jedno z największych prywatnych archiwów na Śląsku. Dziś na parterze działa informacja turystyczna, wyżej są sala konferencyjna, sala rycerska na wystawy i koncerty, apartament, a na samej górze taras widokowy.
• Park o powierzchni ok. 15 ha z przełomu XVIII i XIX wieku, założony w miejscu ziemnych fortyfikacji: pomniki przyrody (dąb szypułkowy i cis), żelazny maszt na chorągiew z XIX wieku, dawna oranżeria Langhansa oraz wyspa z dwoma mostkami, pergolą, miejscem na ognisko i domkiem japońskim.

Tripto podpowiada

Zacznij od baszty: w informacji turystycznej dowiesz się, czy taras widokowy jest akurat otwarty, a z góry najlepiej widać układ ruin i parku. Na ruiny, basztę i spacer po parku zaplanuj około 1,5 godziny. Żmigród leży w Parku Krajobrazowym Dolina Baryczy, więc wizytę łatwo połączyć z obserwacją ptaków nad okolicznymi stawami.