Most na Słudwi

Niepozorna stalowa kratownica nad rzeczką Słudwią pod Łowiczem to pierwszy na świecie spawany most drogowy. Zaprojektował go prof. Stefan Bryła, a oddano go do użytku 12 sierpnia 1929 roku. Dzięki spawaniu zamiast nitowania konstrukcja ważyła 56 ton zamiast 70 i była tańsza w budowie.

Historia: rewolucja w 27 metrach

Most zbudowała firma K. Rudzki i S-ka z Mińska Mazowieckiego. Pierwotnie spawane miały być tylko podłużnice i poprzecznice, a całość planowano jako konstrukcję nitowaną. Pod kierunkiem Bryły inż. Wenczesław Poniż przeprojektował most na w pełni spawany. Obiekt o rozpiętości 27 m otwarto latem 1929 roku. Projekt szybko przekonał inżynierów do spawania w budownictwie, choć w Polsce długo pozostawał jedynym takim mostem drogowym. Jeszcze w 1928 roku Bryła opracował dla Ministerstwa Robót Publicznych przepisy dotyczące spawania konstrukcji, które później stały się wzorem w innych krajach.

Most leżał w ciągu dawnej drogi międzynarodowej (dziś droga krajowa nr 92). Gdy przestał wystarczać ruchowi, w 1977 roku przesunięto go o około 20 m na północ, a w jego miejscu zbudowano nowy, większy most. Po generalnym remoncie w 2009 roku zabytek jest udostępniony do zwiedzania.

Twórca

Stefan Bryła (1886–1943) był profesorem politechnik we Lwowie i w Warszawie, posłem na Sejm II RP i pionierem spawalnictwa. Zaprojektował m.in. warszawski wieżowiec Prudential, który w powstaniu warszawskim przetrwał trafienie około 120 pociskami. W czasie okupacji działał w podziemiu; za organizowanie tajnego nauczania został aresztowany i 3 grudnia 1943 roku rozstrzelany przez Niemców w ulicznej egzekucji w Warszawie.

Ciekawostki

• Most znalazł się na znaczku z serii „Mosty w Polsce" z 2008 roku.
• W 1995 roku otrzymał amerykańską nagrodę Historic Welded Structure Award, a w 2010 roku wyróżnienie „Zabytek Zadbany".
• W 2025 roku Związek Mostowców RP zaproponował wpisanie go na listę Pomników Historii.

Tripto podpowiada

Most stoi tuż przy drodze krajowej nr 92 między Łowiczem a Kutnem, na granicy wsi Maurzyce i Niedźwiada. Jest dostępny bezpłatnie dla pieszych; obejrzenie go zajmie 15–20 minut. Obok działa skansen wsi łowickiej w Maurzycach, więc warto zaplanować oba miejsca razem.