Most gotycki w Kłodzku

Według XVII-wiecznego kronikarza w 1286 roku wszystkie wsie wokół Kłodzka musiały oddawać jajka — białka szły do zaprawy na budowę mostu, a żółtka miejscy pachołkowie sprzedawali po halerzu za łyżkę. Most gotycki nad Młynówką to jedna z najstarszych przepraw tego typu w regionie, a sześć barokowych figur na jego balustradach sprawia, że bywa nazywany kłodzką miniaturą praskiego Mostu Karola.

Historia: przeprawa na jajach

Dokładna data budowy nie jest znana, bo legendy i przekazy kronikarzy sobie przeczą. Miasto podaje okres między 1281 a 1390 rokiem, a kamienny most zastąpił wcześniejszą przeprawę drewnianą. Łączył staromiejską część Kłodzka z Wyspą Piasek i przez wieki był fragmentem jednej z głównych dróg miasta. Zaprawę wapienną wzmacniano dodatkiem kurzych białek — stąd opowieść o daninie z jaj.

Na obu końcach stały bramy. Górna pełniła funkcję baszty i była częścią murów obronnych, a dolna, wzniesiona przed 1469 rokiem, służyła raczej jako rogatka zamykana na noc. Obie rozebrano w latach 1903–1904, podczas likwidacji obwarowań. W XVII i XVIII wieku most przebudowano, dodając balustrady i ceglane nadbudowy filarów. Wytrzymał wiele powodzi, w tym największą z 1997 roku — na jego konstrukcji wciąż widać ślad najwyższego poziomu wody.

Co zobaczyć

Most ma około 52–53 metrów długości i cztery łukowe przęsła z piaskowcowych klińców; dwa skrajne łuki są ostrołukowe. W dolnych częściach filarów zachowały się izbice chroniące przed krą. Środkowy filar wieńczy pomost w kształcie gwiazdy przygotowany pod kaplicę mostową, której nigdy nie zbudowano.

Na balustradach stoi sześć figur fundowanych przez szlachtę i mieszczan:

• Pietà z 1655 roku — najstarsza, ustawiona prowizorycznie w miejscu niedoszłej kaplicy, ufundowana przez starostę kłodzkiego hrabiego Jana Jerzego von Götzena i jego żonę,
• św. Wacław w zbroi, z napisem „Errichtet in Jahre 1715”,
• św. Jan Nepomucen, ufundowany przez syna starosty, Franciszka von Götzena,
• św. Franciszek Ksawery — wotum miasta za zarazę z lat 1713–1714, z postacią Indianina trzymającego tarczę z herbem Kłodzka (od 1920 roku na moście stoi wierna kopia),
• Ukrzyżowanie z Marią Magdaleną z 1734 roku,
• późnobarokowa grupa Trójcy Świętej koronującej Marię z 1714 roku.

Ciekawostki

Most bywa potocznie nazywany „mostem św. Jana”, choć ta nazwa nie ma historycznego uzasadnienia — najczęściej używa się po prostu określenia most gotycki. W rejestrze zabytków jest od 25 listopada 1949 roku, a w 2014 roku zdobył wyróżnienie w konkursie Generalnego Konserwatora Zabytków „Zabytek Zadbany” za prace z lat 2009 i 2013. Na placu po zachodniej stronie mostu 15 sierpnia 2020 roku zorganizowano pierwszą w Polsce „Kolację na Biało” (Dîner en blanc).

Tripto podpowiada

Most jest zamknięty dla samochodów i dostępny przez całą dobę, więc najlepiej włączyć go w spacer po Starym Mieście — od Wyspy Piasek przez most do rynku i dalej pod Twierdzę Kłodzko. Na obejrzenie figur wystarczy 15–20 minut. Najlepszy widok na łuki i filary jest z placu Miast Partnerskich pod mostem po stronie wschodniej.

Wieczorem most oświetlają stylowe latarnie z początku XX wieku. Zwróć uwagę na postać Indianina pod św. Franciszkiem Ksawerym — to jeden z najbardziej zaskakujących detali barokowej rzeźby na Ziemi Kłodzkiej.