Kolegiata Wniebowzięcia NMP w Kłodzku

Według legendy wszystko zaczęło się od widzenia: młody Arnoszt z Pardubic, uczeń szkoły joannitów w Kłodzku, zobaczył, jak figura Maryi na ołtarzu ożywa i odwraca się do niego plecami. Uznał to za ostrzeżenie, został pierwszym arcybiskupem Pragi i zapisał w testamencie duże sumy na budowę nowego kościoła. Tak powstała kolegiata Wniebowzięcia NMP – gotycka bazylika w środku kłodzkiej starówki, z barokowym wnętrzem, które należy do najbogatszych na Dolnym Śląsku.

Budowa trwająca dwa stulecia

Pierwszy kościół wzmiankowano tu już w 1183 roku, a w 1194 roku parafię otrzymali joannici. Kamień węgielny pod obecną świątynię położono w 1344 roku, ale prace szły powoli: wojny husyckie przerwały budowę na kilkanaście lat, wznowiono ją dopiero po 1458 roku. Do 1468 roku stanęły nawa główna i południowa Biała Wieża ze znakiem krzyża maltańskiego i datą 1465, a niższą północną Czarną Wieżę budowano od 1487 do około 1522 roku. Murowane sklepienie nad nawą główną powstało dopiero w połowie XVI wieku.

W 1624 roku kościół przejęli jezuici i przebudowali wnętrze w duchu baroku – są tu do dziś, z przerwą po kasacie zakonu. 15 sierpnia 2016 roku świątynię podniesiono do godności kolegiaty. Kościół jest ogromny: nawa główna ma w świetle 53,65 m długości, a jego oś skręcono aż o 41° względem tradycyjnej orientacji, bo teren placu opada w stronę północno-wschodnią.

Co zobaczyć

• Ołtarz główny z lat 1727–1729 z gotycką figurą Madonny Kłodzkiej z połowy XV wieku, wyrzeźbioną w drewnie cedrowym.
• Ambonę, konfesjonały i prospekt organowy dłuta Michała Klahra Starszego, najwybitniejszego rzeźbiarza śląskiego baroku związanego z Kłodzkiem.
• Popiersia 14 patronów miasta między emporami i stiukowe figury 12 apostołów z 1680 roku.
• Dwa nagrobki Arnoszta z Pardubic – pierwotny z końca XIV wieku i biały marmurowy pomnik klęczącego arcybiskupa z 1864 roku.
• Kaplicę Ogrójca z 1520 roku z renesansową grupą Judasza i siepaczy.
• Późnogotycką chrzcielnicę z 1517 roku z herbami fundatora, krzyżem joannitów i lwem Luksemburgów.

Ciekawostki

Arcybiskup miał przepowiedzieć, że jego nagrobek rozpadnie się bez udziału ludzkich rąk – i według przekazu tak się stało. Inna legenda mówi, że z grobu wypływał cudowny olej, który mieszkańcy zbierali łyżkami. Na dwóch wieżach wisi pięć dzwonów, w tym największy z 1499 roku, ale od lat milczą z powodu złego stanu. Pod posadzką nawy północnej znajduje się krypta książąt ziębickich, przeniesionych tu w 1558 roku.

Tripto podpowiada

Wnętrze obejrzysz w 45–60 minut, najlepiej poza mszami; godziny otwarcia sprawdź w parafii przed przyjazdem. Od strony północnej zachowała się Czarna Brama, jedyna pozostałość muru dawnego cmentarza przykościelnego. Kolegiata stoi przy placu Kościelnym, kilka minut od rynku, więc łatwo połączyć ją z Podziemną Trasą Turystyczną, gotyckim mostem św. Jana i Twierdzą Kłodzko.