Drewniany kościół św. Apostołów Piotra i Pawła w Mikołowie-Paniowach

Trzy barokowe hełmy nad gontowym dachem widać w Paniowach z daleka: dzisiejsza dzielnica Mikołowa ma jeden z ładniejszych drewnianych kościołów Górnego Śląska. Zrębową świątynię św. Apostołów Piotra i Pawła zaczęto budować w 1757 roku, ale w środku czekają rzeczy znacznie starsze – ołtarz z początku XVII wieku, kamienna kropielnica prawdopodobnie z XIV wieku i dzwon z początku XVI stulecia.

Historia: trzeci kościół na tym miejscu

Wieś Paniowy wzmiankowano już w 1282 roku, a pierwsza wiadomość o tutejszym kościele pochodzi z 1325 roku. Tamtą świątynię zniszczono w 1473 roku podczas najazdu księcia rybnickiego Wacława na ziemie Przemka cieszyńskiego. Kolejny kościół postawiono na początku XVI wieku staraniem Bujakowskich, właścicieli wsi; w drugiej połowie XVI i na początku XVII wieku był w rękach protestantów. W połowie XVIII wieku rozebrano go z powodu złego stanu, a nowy ufundowała Katarzyna Rozyna Bujakowska.

Obecny budynek był długo kościołem filialnym parafii w Bujakowie – samodzielną parafię erygowano dopiero 1 sierpnia 1925 roku. W latach 1830–1835 kościół podmurowano, a w 2000 roku blaszane pokrycie zastąpiono znowu gontem. Przy okazji renowacji zakończonej w 2010 roku spod farby wyszły XVIII-wieczne malowidła: anioły i Oko Opatrzności na sklepieniu prezbiterium, zamalowane podczas remontu w 1934 roku.

Co zobaczyć

• Bryła z trzema barokowymi hełmami – wieża o konstrukcji słupowej z cebulastym hełmem i latarnią, duża sygnaturka nad nawą i hełm kaplicy przy prezbiterium.
• Soboty – niskie zadaszenie obiegające kościół, dawniej schronienie dla wiernych z dalszych wsi.
• Ołtarz główny z początku XVII wieku z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, obrazem św. Augustyna w zwieńczeniu i rzeźbami św. Piotra i Pawła.
• Ołtarze boczne – jeden z końca XVI wieku z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej, drugi z przełomu XVII i XVIII wieku z obrazem Świętej Rodziny.
• Kamienna chrzcielnica (najpewniej XVI wiek), piaskowcowa kropielnica i barokowa ambona – część wyposażenia przeniesiono ze starszego kościoła.
• Dzwon z początku XVI wieku na wieży oraz pneumatyczne organy z 1894 roku.

Ciekawostki

Odpust przypada na święto patronów, 29 czerwca – specjalny przywilej wyjednał w Rzymie w 1790 roku proboszcz Jan Gawliczek. Dziś uroczystość obchodzi się w ostatnią niedzielę czerwca. Obok kościoła stoi wolno stojąca drewniana dzwonnica z 2000 roku z dzwonem „Benedykt”, a na przykościelnym cmentarzu – pomnik mieszkańców wsi, powstańców śląskich i ofiar niemieckich obozów koncentracyjnych.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy ul. Staromiejskiej, na skraju Mikołowa od strony Gliwic. Z zewnątrz obejrzysz go w każdej chwili – na obejście z sobotami i cmentarzem wystarczy 15–20 minut. Wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji mszy; poza nimi wejście warto uzgodnić z parafią. Świątynia leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego, więc łatwo połączyć ją z drewnianym kościołem św. Mikołaja w Mikołowie-Borowej Wsi.