Kościół św. Jana Chrzciciela w Malborku

Gotycka fara Starego Miasta stoi tuż pod zamkiem, nad Nogatem, i jest jednym z niewielu średniowiecznych budynków Malborka, które przetrwały 1945 rok. Parafia działa tu od końca XIII wieku, a obecną halową świątynię zaczęto wznosić w 1467 r. Wewnątrz czeka kamienna figura św. Elżbiety z około 1410 r., gotycka chrzcielnica i neogotyckie ołtarze, które ocalały z wojny. To naturalny przystanek przy wyjściu z zamku.

Historia: od ruin wojny trzynastoletniej do orionistów

Pierwszy kościół w tym miejscu powstał pod koniec XIII wieku, ale w latach 1457–1460, podczas wojny trzynastoletniej, legł w gruzach. Według Visit Malbork obecną formę świątynia zawdzięcza odbudowie rozpoczętej około 1468 r.; inne źródła podają rok 1467 i zakończenie prac w 1523 r. Powstała ceglana hala o trzech nawach i sześciu przęsłach, bez wydzielonego prezbiterium. Kryształowe sklepienie w 1534 r. zastąpiono sieciowym, wieżę ukończono w 1623 r., a po pożarze w 1668 r. kościół skrócono o jedno przęsło.

W XIX wieku świątynię obudowano niewielkimi kamieniczkami parafialnymi, a w okresie międzywojennym wymieniono wyposażenie i witraże. Na przełomie XIX i XX wieku był to jedyny kościół katolicki w mieście. W 1945 r. runęła wieża, a jedyny dzwon z 1502 r. stopił się w połowie; świątynia straciła dachy i okna. Już 3 maja 1945 r. odprawiono tu pierwsze nabożeństwo, a od 1957 r. parafię prowadzą księża orioniści.

Co zobaczyć w środku

• Kamienna figura św. Elżbiety Turyńskiej z około 1410 r. w nawie południowej – najcenniejszy zabytek ruchomy kościoła.
• Gotycka chrzcielnica z końca XIII lub z XIV wieku.
• Gotycki krucyfiks z XV wieku w kruchcie i figura św. Jana Ewangelisty na prospekcie organowym z około 1800 r.
• Barokowy świecznik z XVII wieku z Matką Bożą z Dzieciątkiem osadzoną na porożu jelenia.
• Obraz Sądu Salomona z około 1600 r. i Matka Boża z Dzieciątkiem z 1629 r.
• Neogotyckie ołtarze, które przetrwały wojnę.

Ciekawostki

Podczas prac w 2007 r. po wschodniej stronie kościoła odkryto kamienny fundament o długości około 6 metrów, starszy od obecnej fary. Znaleziono też kamienny próg mocno wytarty stopami dawnych wiernych. Miasto podkreśla, że św. Jan przez całą swoją historię był świątynią katolicką.

Tripto podpowiada

• To czynny kościół parafialny: wstęp jest bezpłatny, ale nie zwiedzaj w czasie nabożeństw.
• Na obejrzenie wnętrza wystarczy 15–30 minut.
• Kościół stoi przy Trakcie Jana Pawła II, na południe od zamku. Przed nim działa parking w strefie płatnego parkowania (pon.–pt. 8:00–17:00).
• W pobliżu: bulwar nad Nogatem, Ratusz Staromiejski, bramy Mariacka i Garncarska oraz kładka na drugi brzeg z widokiem na zamek.