Kamieniołom Bzów na Jurze

Na jasnych ścianach dawnego kamieniołomu cementowni „Wiek” widać dno jurajskiego morza sprzed około 155–160 mln lat – z amonitami, belemnitami i ramienionogami. Wyrobisko między Bzowem a zamkiem Ogrodzieniec przyciąga poszukiwaczy skamieniałości, ale ma też drugą, mniej przyjemną historię: zamiast parku powstało tu składowisko niebezpiecznych odpadów. Teren wyrobiska zamknięto dla ludzi i jest monitorowany.

Historia: od cementowni do afery odpadowej

Kamieniołom należał do cementowni „Wiek” w Bzowie, dziś dzielnicy Zawiercia, ale niemal cały leży w granicach miasta Ogrodzieniec. Wapienie i margle wydobywano tu od lat 50. XX wieku do 1998 roku. Zostało rozległe wyrobisko na wysokości około 420–440 m n.p.m., ze wschodnią ścianą sięgającą miejscami 20 m.

Teren miał zostać zrekultywowany i zamieniony w tereny parkowe. Firma odpowiedzialna za rekultywację zwiozła jednak tysiące ton odpadów – m.in. pozostałości z huty, beczki z chemikaliami, osady ściekowe i fluorek wapnia. Firma została ukarana wysoką grzywną, a w 2010 roku zapadła ostateczna decyzja o usunięciu odpadów; źródła różnią się co do tego, czy usunięto je w całości.

Co tu widać

W profilu odsłaniają się wapienie płytowe warstw zawodziańskich z górnej jury. Najliczniejsze skamieniałości to amonity rodzajów Perisphinctes, Cardioceras czy Taramelliceras, liczne są też belemnity Hibolites, ramienionogi oraz białoszare krzemienie. Wyrobisko jest geostanowiskiem, a w środkowej części wschodniej ściany zachował się naturalny ostaniec z zjawiskami krasowymi. Dno stopniowo zarastają wierzby, brzozy i sosny, a przy zbiornikach wodnych – trzcina.

Tripto podpowiada

Nie wchodź na teren zamknięty ani w strefy z ogrodzeniem i tablicami – wyrobisko nie ma infrastruktury turystycznej, a skarpy są niestabilne. Bezpieczniejszą alternatywą jest pobliska Skała Rzędowa (454 m n.p.m.) – ostaniec z krzyżem i punktem widokowym na zamek Ogrodzieniec i Gród na Górze Birów. Dojedziesz do niej ulicą Zwierzyniecką lub Biały Kamień; pod skałą jest miejsce parkingowe i wiata z ławkami. Na Skałę Rzędową i krótki spacer zaplanuj około godziny, a potem przejedź do zamku Ogrodzieniec.