Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Czerwone znaki z rowerem na białym tle prowadzą przez całą Jurę Krakowsko-Częstochowską – od Krakowa do Częstochowy, wzdłuż łańcucha średniowiecznych warowni nazywanych Orlimi Gniazdami. Rowerowy Szlak Orlich Gniazd liczy blisko 190 km (dokładnie 189,61 km) i mija ruiny Tenczyna, Rabsztyna, Smolenia, Ogrodzieńca, Bobolic, Mirowa i Olsztyna. To trasa wymagająca: krótkie, strome podjazdy, piach i kamienie sprawiają, że kilometry liczy się tu inaczej niż na płaskim.

Historia: zamki Kazimierza Wielkiego i szlak z końca XX wieku

Większość jurajskich warowni przeżywała rozkwit za panowania Kazimierza Wielkiego (1333–1370), gdy tworzyły południowo-zachodnią linię obrony Królestwa Polskiego. Stawiano je na wapiennych skałach, skąd do dziś górują nad okolicą. Pieszy Szlak Orlich Gniazd istniał od dawna; z myślą o rowerzystach w 1998 roku postanowiono wytyczyć jego rowerowy odpowiednik – źródła podają różnie datę wytyczenia: 1998 lub 1999 rok. Podobnie jak szlak pieszy znakowany jest na czerwono, znakami typu R-1.

Przebieg

Ze strony krakowskiej szlak startuje w Bronowicach Małych i przez Mydlniki, Szczyglice i Brzoskwinię dociera do zamku Tenczyn w Rudnie (najstarsze wzmianki z 1319 roku). Dalej prowadzi przez Krzeszowice, klasztor w Czernej w Dolinie Eliaszówki, Racławice i Olkusz do Rabsztyna, potem przez Golczowice i Cieślin do ruin w Bydlinie i Smoleniu. W środkowej części mija zamek Ogrodzieniec – największą warownię Jury – oraz Morsko, Skały Podlesickie, Górę Zborów i Skały Kroczyckie. Następnie Bobolice i Mirów (dzieli je niespełna pół godziny spaceru), strażnica w Przewodziszowicach, Ostrężnik, Olsztyn z 35-metrową cylindryczną wieżą i Góry Towarne przed Częstochową.

Co zobaczyć

• ruiny zamków: Tenczyn, Rabsztyn, Bydlin, Smoleń, Ogrodzieniec, Morsko, Bobolice, Mirów, Ostrężnik i Olsztyn,
• strażnice z XIV wieku w Ryczowie, Łutowcu, Przewodziszowicach i Suliszowicach,
• rezerwaty przyrody: Dolina Eliaszówki, Smoleń, Góra Zborów, Ostrężnik i Zielona Góra,
• warto też zboczyć do Doliny Mnikowskiej, na Pustynię Błędowską lub do Złotego Potoku.

Ciekawostki

W małopolskiej części, liczącej 86 km, aż 44% trasy biegnie drogami odseparowanymi od ruchu samochodowego i tyle samo przez las; najwyższy punkt leży na 464 m n.p.m., najniższy na 207 m. Piaszczyste odcinki są utwardzane, a po drodze stoją miejsca odpoczynku z tablicami i słupkami kilometrowymi. Bobolice to przykład zamku, który po wiekach ruiny został odbudowany w czasach współczesnych.

Tripto podpowiada

Na cały szlak zaplanuj 2–3 dni; baza noclegowa, sklepy i restauracje leżą blisko trasy, więc nie trzeba wozić dużego bagażu. Najlepiej sprawdzą się rowery gravelowe, crossowe, trekkingowe lub górskie z szerokimi oponami. Do szlaku łatwo dojechać koleją: Częstochowa i Kraków to duże węzły, Krzeszowice leżą przy samej trasie, Olkusz około 500 m od niej, a Zawiercie niespełna 7 km. Mniej wprawionym poleca się odcinki z Żarek do stawu Amerykan w Złotym Potoku i do zamków w Mirowie i Bobolicach, w większości wolne od ruchu samochodów. Ślad GPX dostępny jest na regionalnych portalach turystycznych i w aplikacji Rowerowa Małopolska.