Fort I „Salis Soglio” w Siedliskach (Twierdza Przemyśl)

Fort I „Salis Soglio” w Siedliskach leży zaledwie kilkadziesiąt metrów od granicy z Ukrainą – przy dobrej widoczności z wałów widać słupki graniczne. To jeden z najlepiej zachowanych fortów zewnętrznego pierścienia Twierdzy Przemyśl, zbudowany przez Austriaków w latach 1882–1886. W przeciwieństwie do większości fortów zachował ceglaną bramę wjazdową, a teren jest udostępniony zwiedzającym.

Historia: fort, który miał być pancerny

Fort nosi nazwisko szwajcarskiego inżyniera Daniela Salis-Soglio, w latach 1871–1875 dyrektora budowy umocnień twierdzy. Pierwotnie planowano fort pancerny, ale po roku budowy odcięto pieniądze na kosztowne pancerze i w projekcie dodano stanowiska artyleryjskie – dlatego klasyfikuje się go jako nietypowy fort artyleryjski. Był ośrodkiem „Grupy Siedliskiej”, do której należało jeszcze sześć fortów pomocniczych na przedpolu, dziś po ukraińskiej stronie granicy.

Podczas dwóch oblężeń Przemyśla w latach 1914–1915 wspierał ogniem walczące na przedpolu oddziały i mieścił dowództwo odcinka obrony. Przy kapitulacji twierdzy 22 marca 1915 roku został częściowo wysadzony, ale na tyle mało zniszczony, że we wrześniu 1939 roku gen. Kazimierz Sosnkowski, dowódca Frontu Południowego, urządził tu punkt dowodzenia. W lipcu 1944 roku przejściowo mieścił się w nim sztab 1. Frontu Ukraińskiego. Po 1945 roku fort częściowo rozebrano.

Co zobaczyć

• Ceglana brama wjazdowa – na większości fortów bramy rozebrano po manewrach w 1896 roku; tu ją zostawiono, prawdopodobnie dlatego, że osłaniały ją forty wysunięte.
• Koszary wokół trzech dziedzińców w centrum fortu – nietypowy układ; kazamaty przy dziedzińcu środkowym i prawym są w dobrym stanie, lewy to rumowisko betonowych bloków.
• Korytarz osiowy i schody na górny wał.
• Wylot windy działowej na wale, z resztkami stalowych mocowań mechanizmu, oraz poprzecznice ze schronami.
• Sucha fosa – kaponiery nie przetrwały, a prowadzące do nich poterny zasypano.

Tripto podpowiada

Fort jest udostępniony zwiedzającym; źródła nie wspominają o biletach ani godzinach otwarcia. Wnętrza są ciemne – zabierz latarkę, patrz pod nogi i nie wchodź do pomieszczeń, które wyglądają na niestabilne. Na zwiedzanie wystarczy 45–60 minut. Ze względu na bliskość granicy nie schodź z terenu fortu w kierunku wschodnim. Fort leży na czarnym szlaku fortecznym i rowerowym szlaku twierdzy; po drodze do Medyki warto zobaczyć pancerny fort XV „Borek” z lat 1897–1900.