Bazylika Franciszkanów w Krakowie

Bazylika Franciszkanów w Krakowie, czyli bazylika św. Franciszka z Asyżu przy placu Wszystkich Świętych, to jeden z najstarszych kościołów Starego Miasta i obowiązkowy punkt dla miłośników secesji. Wnętrze zdobią polichromie i witraże Stanisława Wyspiańskiego, w tym słynny witraż „Bóg Ojciec – Stań się”, a w kaplicy Męki Pańskiej wisi Droga Krzyżowa Józefa Mehoffera. To miejsce, gdzie średniowieczna historia Krakowa spotyka się z Młodą Polską.

Historia bazyliki franciszkanów

Franciszkanów sprowadził do Krakowa książę Henryk Pobożny około 1236–1237 r. – według zakonu to jedyny klasztor na ziemiach polskich, który działa nieprzerwanie od tamtej pory. Kościół przebudowano i konsekrowano pod wezwaniem św. Franciszka około 1269 r.; głównym fundatorem był Bolesław Wstydliwy, pochowany tu w 1279 r. razem z siostrą, bł. Salomeą. W kościele spoczęli też dwaj synowie Władysława Łokietka.

Świątynię wielokrotnie niszczyły pożary (1462, 1476, 1655), ale najtragiczniejszy był wielki pożar Krakowa w 1850 r., po którym odbudowa trwała do końca XIX wieku. Właśnie wtedy, na przełomie XIX i XX wieku, młody Stanisław Wyspiański stworzył tu swoje najważniejsze dzieło sakralne. 23 lutego 1920 r. kościół otrzymał tytuł bazyliki mniejszej. W latach 1919–1922 w klasztorze posługiwał św. Maksymilian Kolbe.

Co zobaczyć – Wyspiański, Mehoffer i kaplice

• Polichromie Wyspiańskiego w prezbiterium i transepcie – gęste, roślinne i kwieciste ornamenty, które zamieniają gotyckie wnętrze w secesyjny ogród. Warto spojrzeć w górę na sklepienia.
• Witraże w prezbiterium – pięć okien zaprojektowanych przez Wyspiańskiego, przedstawiających m.in. żywioły, św. Franciszka i bł. Salomeę.
• „Bóg Ojciec – Stań się” (1904) – monumentalny witraż nad chórem muzycznym w ścianie zachodniej, jedno z najsłynniejszych dzieł polskiej secesji. Najlepiej prezentuje się, gdy przez szkło przechodzi światło popołudniowego słońca.
• Kaplica Męki Pańskiej – 14 stacji Drogi Krzyżowej Józefa Mehoffera (1933–1946) oraz kopia Całunu Turyńskiego w naturalnej wielkości, pobłogosławiona przez Jana Pawła II.
• Kaplica Matki Bożej Bolesnej – barokowy ołtarz z łaskami słynącym obrazem „Smętnej Dobrodziejki Krakowa”, koronowanym w 1908 r.
• Krużganki – galeria portretów biskupów krakowskich.
• Malarstwo w nawie – polichromie Tadeusza Popiela ze scenami z życia św. Franciszka.

Witraże i polichromie przechodziły w ostatnich latach etapami konserwację; jeśli któreś okno jest akurat zasłonięte, nie zdziw się – to efekt prac konserwatorskich.

Zwiedzanie: godziny i zasady (stan na październik 2026)

• Adres: pl. Wszystkich Świętych 5, 31-004 Kraków (narożnik ul. Franciszkańskiej).
• Godziny zwiedzania: poniedziałek–sobota 10:00–16:00, niedziele i święta 13:15–16:00 – poza tymi godzinami i w czasie nabożeństw zwiedzanie jest niemożliwe.
• Wstęp: strona bazyliki nie wymienia opłaty za zwiedzanie kościoła.
• Msze w bazylice w dni powszednie m.in. 16:30, 18:00 i 19:00; w niedziele m.in. 11:00 i 16:30 (pełny grafik na franciszkanska.pl).
• Kontakt: tel. +48 12 422 53 76, bazylika@franciszkanska.pl.
• Strój i zachowanie: to czynna świątynia – zachowaj ciszę, skromny strój i nie wchodź w trakcie liturgii.

Na samo wnętrze z witrażami i kaplicami zarezerwuj 30–45 minut.

Czy warto i jak zwiedzać

Zdecydowanie warto – to jedno z niewielu miejsc, gdzie Wyspiańskiego oglądasz nie w muzeum, lecz w przestrzeni, dla której tworzył. Zacznij od prezbiterium i witraży bocznych, potem odwróć się ku zachodniej ścianie, by zobaczyć „Stań się” w pełnym świetle. Na koniec zajrzyj do kaplicy Męki Pańskiej z Drogą Krzyżową Mehoffera – zestawienie dwóch mistrzów Młodej Polski pod jednym dachem to największa wartość tej wizyty. Dla dzieci ciekawostką będzie kopia Całunu Turyńskiego i kolorowe szkło witraży.

Zima i Boże Narodzenie

Co roku przy bazylice, naprzeciw „okna papieskiego” w Pałacu Biskupim, franciszkanie ustawiają żywą szopkę – tradycję tę przejęli klerycy z franciszkańskiego seminarium w 1992 r. Inauguracja odbywa się w wigilijną noc przed pasterką, a zwierzęta wypożyczane są m.in. z krakowskiego zoo. W 2025 r. przy szopce gromadziły się tłumy, więc w święta przyjdź wcześniej. Termin edycji 2026/27 warto potwierdzić na stronie bazyliki. Pamiętaj, że w okresie świątecznym liczba nabożeństw rośnie, a czas na zwiedzanie się skraca.

Dojazd i parking

Bazylika leży na południowym skraju Starego Miasta, ok. 5 minut pieszo od Rynku Głównego ulicą Grodzką lub Bracką i kilka minut od Wawelu. Tuż obok, na placu Wszystkich Świętych, zatrzymują się tramwaje. Według strony bazyliki przy klasztorze działa płatny parking (10 zł za godzinę, 100 zł za dobę); w pozostałej części centrum obowiązuje strefa płatnego parkowania.

W okolicy

• Pałac Biskupi z „oknem papieskim” – po drugiej stronie ul. Franciszkańskiej, miejsce spotkań Jana Pawła II z młodzieżą.
• Bazylika Dominikanów – kilka minut spacerem na wschód, przy ul. Stolarskiej.
• Droga Królewska i ul. Kanonicza – w drodze na Wawel.
• Muzeum Wyspiańskiego – oddział Muzeum Narodowego dla tych, których zachwyciły witraże.