Wapiennik w Starej Morawie

Przy drodze ze Stronia Śląskiego do Kletna, którą jedzie się do Jaskini Niedźwiedziej, stoi dawny piec wapienny o podstawie sześciokąta. Wapiennik Łaskawy Kamień w Starej Morawie to jednocześnie zabytek techniki, galeria grafiki, ogród japoński i letnie obserwatorium nietoperzy. Od prawie pół wieku tworzy go rodzina artystów, która w 1978 roku zaczęła ratować ruinę stojącą wtedy pośrodku wysypiska śmieci.

Historia: piec Rumforda i ratunek z 1978 roku

Właściciele datują budowę na około 1850 rok i łączą projekt z nazwiskami architekta Karla Friedricha Schinkla oraz hrabiego Rumforda, autora zastosowanego tu systemu ciągłego opalania. Był to rewolucyjny pomysł: piec szybowy pracował bez przerw, a z wypalanego kamienia otrzymywano wapno palone dla budownictwa i rolnictwa. Wapno wypalano tu z marmuru i dolomitu wydobywanego w okolicy Kletna i Stronia. Eksploatację zakończono prawdopodobnie około 1920 roku i obiekt zaczął popadać w ruinę. Datowanie nie jest pewne – starsze opracowania mówią nawet o XVIII wieku.

Jesienią 1977 roku na ruinę trafił prof. Jacek M. Rybczyński (1939–2016), grafik i wykładowca poznańskiej PWSSP. W 1978 roku razem z żoną, artystką Barbarą Erną Rybczyńską, zaczął odbudowę i przekształcił piec w centrum sztuki. Według gospodarzy to jedyny w kraju i trzeci w Europie zachowany i odrestaurowany oryginalny piec wapienny Rumforda.

Co zobaczyć

Zwiedzanie trwa około 60 minut i odbywa się z przewodnikiem. Trasa obejmuje:

• wnętrze pieca – sześciokątny szyb i ślady dawnej technologii,
• pracownie grafiki artystycznej i wystawę stałą prac prof. Rybczyńskiego z lat 1962–2016; w sezonie letnim odbywają się tu wystawy czasowe,
• ogród japoński, zakładany od końca lat 90. i stale przekształcany przez artystów,
• obserwatorium nietoperzy – latem w obiekcie przebywa kolonia rzadkich podkowców małych (Rhinolophus hipposideros),
• taras widokowy nad ogrodem i okolicą.

Ciekawostki

• Bliźniacze technologicznie piece Rumforda spod Berlina pokazywano na wystawie światowej EXPO 2000 w Hanowerze.
• Od 1978 roku w Wapienniku odbywają się koncerty bluesowe, jazzowe i klasyczne, wieczory autorskie i spektakle w plenerze.
• W latach 1999–2000 wydawano tu czasopismo „Stronica Śnieżnicka", poświęcone kulturze i przyrodzie tej części ziemi kłodzkiej.

Tripto podpowiada

• Sezon: według strony Wapiennika obiekt jest otwarty w sezonie letnim (maj–sierpień) w godz. 10:00–17:30, wejścia co 30 minut, w poniedziałki zamknięty (stan na październik 2026). Jesienią i zimą zwiedzanie wyłącznie po rezerwacji telefonicznej, dla grup powyżej 4 osób.
• Bilety: normalny 45 zł, dla emerytów i studentów 40 zł, dla dzieci i młodzieży 3–18 lat 30 zł; dzieci do lat 3 bezpłatnie.
• Dojazd: Stara Morawa 29, przy drodze Stronie Śląskie – Kletno. Wizytę łatwo połączyć z Jaskinią Niedźwiedzią w Kletnie i wycieczką w Masyw Śnieżnika.
• Obiekt jest prywatny, a wejścia odbywają się o pełnych i połówkowych godzinach – w wakacyjne weekendy zaplanuj zapas czasu.