Szlak Orlich Gniazd

Czerwony Szlak Orlich Gniazd łączy Kraków z Częstochową trasą o długości 163,9 km, poprowadzoną przez wapienne ostańce Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Po drodze mija średniowieczne zamki i strażnice, wzniesione głównie w XIV wieku na skałach sięgających 30 m wysokości — stąd nazwa: warownie przyczepione do skał jak orle gniazda. To jeden z najbardziej znanych szlaków w Polsce, ale przechodzi się go zwykle odcinkami, wybierając dwa–trzy zamki na dzień.

Skąd się wzięły orle gniazda

Większość warowni powstała w XIV wieku, część prawdopodobnie z inicjatywy Kazimierza Wielkiego. Stały wzdłuż ówczesnej granicy Małopolski ze Śląskiem, który należał wtedy do Korony Czeskiej, i strzegły Krakowa oraz szlaków handlowych. Z czasem zamki przeszły w ręce rodów możnowładczych i biskupów, a wiele z nich zniszczały w czasie potopu szwedzkiego. Do dziś część przetrwała jako odbudowane zamki, a część — jako ruiny, które wyglądają, jakby wyrastały prosto z białych skał.

Zamki na trasie

Tradycyjnie, idąc od Krakowa w stronę Częstochowy, szlak obejmuje:

• zamek w Korzkwi i ruiny zamku królewskiego w Ojcowie,
• renesansowy zamek Pieskowa Skała w Sułoszowej, w Ojcowskim Parku Narodowym,
• ruiny w Rabsztynie, Bydlinie, Smoleniu i Pilicy,
• ruiny zamku Ogrodzieniec w Podzamczu — jedne z największych na Jurze,
• ruiny Bąkowca w Morsku,
• zamek w Bobolicach i ruiny w Mirowie, połączone grzbietem skał,
• ruiny zamku królewskiego w Olsztynie pod Częstochową.

Niektóre opracowania dołączają też Tenczyn w Rudnie, Lipowiec w Babicach, zamek w Siewierzu, a nawet Wawel. Licząc wszystkie zamki i strażnice w regionie, mówi się o około 25 obiektach.

Historia szlaku

Wytyczenie trasy przez najwyższe wzniesienia Jury zaproponował w 1927 roku na łamach czasopisma „Ziemia” geograf Stanisław Leszczycki. Pierwszy czerwony szlak z 1930 roku był pętlą wyprowadzoną z Krakowa przez Płaskowyż Ojcowski i Garb Tenczyński — nieodnawiany, z czasem po prostu zniknął z terenu. Projekt nowej trasy ogłosił w 1948 roku krajoznawca Kazimierz Sosnowski, a szlak wyznaczono w 1950 roku za pieniądze Ministerstwa Komunikacji. Od tamtej pory przebieg wielokrotnie korygowano, by prowadził przez najciekawsze krajobrazowo miejsca. Od 1980 roku znaczną część terenu chroni Park Krajobrazowy Orlich Gniazd.

Pieszo i rowerem

Szlak dzieli się na krótkie odcinki między miejscowościami, więc łatwo dopasować go do jednego dnia lub weekendu. Równolegle biegnie Jurajski Rowerowy Szlak Orlich Gniazd (około 188 km), a do większości zamków dojedziesz też autobusem lub samochodem. Najwyższym punktem pieszej trasy jest Góra Janowskiego (504 m n.p.m.) koło Morska.

Tripto podpowiada

Na pierwszy raz wybierz odcinek Bobolice–Mirów: między zamkami prowadzi krótki skalisty grzbiet, z którego widać obie warownie naraz. Drugi dobry wariant to Ogrodzieniec połączony z pobliskim Morskiem. Latem wapienne skały nagrzewają się i brakuje cienia — weź więcej wody, a po deszczu uważaj na śliskie podejścia. Godziny otwarcia i ceny biletów każdego zamku sprawdzaj osobno, bo obiekty mają różnych zarządców.