Ratusz w Stargardzie Szczecińskim

Szczyt stargardzkiego ratusza wygląda jak kamienna koronka: schodkowy, podzielony gzymsami na pięć stref i wypełniony dekoracją maswerkową z przenikających się kół i ostrołuków. Za tą fasadą kryje się jeden z najstarszych zabytków miasta, którego mury obwodowe do wysokości parteru pamiętają średniowieczny dom kupiecki z XIII wieku. Codziennie o 12:00 z ratusza rozlega się hejnał.

Historia: od hali kupieckiej do siedziby rady

Stargard otrzymał prawa miejskie od księcia Barnima I w 1253 roku, a ponownie w 1278 roku na prawie lubeckim. Według NID już prawdopodobnie w latach 60. XIII wieku powstał tu dom kupca z wielką dwunawową salą, której strop wspierały na przemian słupy drewniane i ceglane. W końcu XIV wieku budynek podwyższono o piętro: na parterze została hala kupiecka, a na górze urządzono salę obrad, salę sądową, pokój burmistrza, kancelarię, archiwum i skarbiec. Fasadę zwrócono wtedy na zachód, w stronę rynku.

Pożar w 1540 roku strawił ponad sto budynków w mieście, w tym ratusz. Odbudowę ukończono w 1569 roku w formach przejściowych między gotykiem a renesansem: w hali na parterze postawiono kamienne kolumny o skręconych trzonach, a fasada dostała nowy szczyt z bogatym maswerkiem. Kolejny pożar w 1635 roku przyniósł wczesnobarokowy, wolutowy szczyt od wschodu. W latach 1896–1897 ratusz restaurował stargardzki architekt D. Deneke.

Zniszczenie i odbudowa

W 1945 roku ratusz został zniszczony w około 75%, ocalały głównie mury obwodowe. Prace ruszyły w 1947 roku od odgruzowania, w 1949 roku zrekonstruowano szczyt zachodni, a po przerwie odbudowę dokończono w latach 1957–1961 według projektu inż. F. Dzierżanowskiego z PKZ Gdańsk. Odtworzono wtedy całą dekorację fasady na podstawie rysunków i zdjęć, ale wnętrze dostało zupełnie nowy układ.

Na co zwrócić uwagę

• Szczyt zachodni od strony rynku z maswerkową dekoracją w pięciu strefach. Nowy wystrój z XVI wieku tak spodobał się mieszczanom, że wkrótce powstały dwie kamienice z podobnymi szczytami.
• Ostrołukowy portal z profilowanymi ościeżami, umieszczony asymetrycznie w drugiej osi od południa.
• Okna zamknięte łukiem kotarowym na piętrze i w szczycie fasady.
• Późnorenesansowy szczyt wolutowy od strony ul. Kazimierza Wielkiego.
• Zegar na frontowym szczycie z czerwca 2000 roku, ważący 60 kg, wybija pełne i połówkowe godziny i jest synchronizowany ze wzorcem atomowym we Frankfurcie nad Menem.

Tripto podpowiada

Ratusz stoi we wschodniej pierzei Rynku Staromiejskiego, u wylotu ul. Kramarskiej; od południa sąsiaduje z XVIII-wiecznym odwachem, który należy dziś do zespołu budynków muzeum. Mieści się tu Rada Miejska i Sala Ślubów, a NID podaje, że obiekt jest dostępny w godzinach pracy urzędu. Fasadę najlepiej oglądać z rynku; jeśli chcesz usłyszeć hejnał Waldemara Cieślaka, bądź na miejscu przed 12:00. Na obejrzenie wystarczy 15–20 minut.