Przełęcz Salmopolska

Na 934 m n.p.m. droga wojewódzka 942 przecina grzbiet Beskidu Śląskiego i zjeżdża serpentynami do Szczyrku z jednej strony i Wisły z drugiej. Przełęcz Salmopolska to najwyżej położona przejezdna przełęcz Beskidu Śląskiego i druga w polskich Beskidach po Krowiarkach pod Babią Górą — a przy okazji jeden z najważniejszych węzłów szlaków w tym paśmie.

Biały Krzyż, Salmopol i trzy gminy

Przełęcz bywa nazywana Białym Krzyżem, choć regionalny portal turystyczny uznaje to za nazwę niepoprawną. Wzięła się od białego drewnianego krzyża ustawionego nad szosą; obecny krucyfiks poświęcił w 1995 roku papież Jan Paweł II podczas wizyty w Skoczowie. Równie często mówi się „Salmopol”, ale tak nazywa się właściwie osada poniżej przełęczy, dziś część Szczyrku. Według tradycji założyli ją ewangelicy ze Śląska Cieszyńskiego uciekający przed prześladowaniami religijnymi. Na samej przełęczy stykają się Wisła, Brenna i Szczyrk, a także trzy pasma: Baraniej Góry i Skrzycznego, Równicy oraz Beskid Węgierski.

Historia drogi i schroniska

Grzbietem biegła dawna granica Księstwa Cieszyńskiego, a od XVI wieku granica z Królestwem Polskim. W 1771 roku przez przełęcz wycofywali się konfederaci barscy po przegranej bitwie w Szczyrku. Turystyczne zagospodarowanie zaczęło się w 1932 roku, kiedy Rudolf Antoni otworzył tu drewniane schronisko; spłonęło w lutym 1945 roku. Szosę ze Szczyrku do Wisły budowano w latach 60. i oddano w 1968 roku — to ona zrobiła z przełęczy popularny cel kierowców, motocyklistów i rowerzystów.

Co tu jest

• Zajazd „Biały Krzyż”, bar, parking i przystanek autobusowy,
• wyciągi narciarskie kompleksu „Biały Krzyż”, zimą także dla dzieci i początkujących,
• Jaskinia Salmopolska odkryta w 1969 roku, o korytarzach dłuższych niż 100 m — chroniona jako pomnik przyrody i niedostępna do zwiedzania.

Szlaki z przełęczy

Czerwony szlak prowadzi na Malinowską Skałę przez Malinów (około 1,5 h), dalej na Skrzyczne (1257 m) — około 3 h — albo na Baranią Górę. W przeciwną stronę czerwony szlak wiedzie na Karkoszczonkę (około 2,5 h) i Klimczok (około 4 h). Żółte szlaki schodzą do Szczyrku i do Wisły, czarny do Brennej. Dla piechurów i rowerzystów przełęcz to najwygodniejsze połączenie północnej grupy Klimczoka z południowymi grupami Skrzycznego i Baraniej Góry.

Tripto podpowiada

Przy ładnej pogodzie parking na przełęczy szybko się zapełnia; wtedy zostają miejsca niżej, przy drodze. Do przełęczy da się też dojechać autobusem — od strony Wisły kursy z Cieszyna, od Szczyrku busy i PKS z Bielska-Białej (rozkład zimowy bywa skrócony). Pętla Biały Krzyż – Malinowska Skała – Skrzyczne to wymagająca całodniowa trasa, więc wyrusz rano.