Pałac Krzysztofory w Krakowie

Pałac Krzysztofory na rogu Rynku Głównego i ulicy Szczepańskiej to siedziba Muzeum Krakowa i jedno z najlepszych miejsc, by w jedno popołudnie zrozumieć historię miasta. Nazwę zawdzięcza kamiennej figurze św. Krzysztofa z około 1380 roku, umieszczonej niegdyś na narożnej kamienicy. Pod barokową fasadą kryją się gotyckie piwnice, w których działał teatr Tadeusza Kantora.

Historia: od gotyckiej wieży do muzeum

Najstarszą murowaną częścią działki była wieża na planie kwadratu o boku 10 m, wzniesiona prawdopodobnie jeszcze w XIII wieku. W XIV i XV wieku powstał tu obszerny dom mieszczański, który od 1423 roku do połowy XVI stulecia należał do patrycjuszowskiego rodu Morsztynów. Na przełomie XVI i XVII wieku na parterze działała jedna z najstarszych krakowskich aptek.

W 1644 roku kamienicę i sąsiednie domy kupił marszałek nadworny Adam Kazanowski, który połączył je w barokową rezydencję na planie litery L z krużgankiem i galerią arkadową. Po zniszczeniach potopu szwedzkiego nowy właściciel Jan Wawrzyniec Wodzicki zlecił w latach 1682–1684 przebudowę Jakubowi Solariemu, a stiuki wykonał Baltazar Fontana. W pałacu mieszkali później m.in. biskup Kajetan Sołtyk, a w 1809 roku stacjonował tu sztab księcia Józefa Poniatowskiego. W XIX wieku na parterze działała drukarnia „Czasu” i sklep Antoniego Hawełki.

W 1912 roku spółka budowlana chciała rozebrać pałac pod kamienicę czynszową, ale protest krakowian, z Towarzystwem Opieki nad Polskimi Zabytkami na czele, uratował budynek. Od 1965 roku należy do Muzeum Krakowa, a po gruntownym remoncie zakończonym w 2021 roku otwarto w nim nową wystawę stałą.

Co zobaczyć

Wystawa „Kraków od początku, bez końca” zajmuje około 1,4 tys. m² i opowiada o mieście problemowo, nie chronologicznie. Wśród kilkuset eksponatów są:

• strój Lajkonika i tradycyjne szopki krakowskie, w tym przeskalowana szopka, do której można wejść,
• srebrny kur Bractwa Kurkowego z XVI wieku,
• pierścień i berło burmistrzów krakowskich z XVI wieku,
• obrazy Jana Matejki, Józefa Mehoffera, Zofii Stryjeńskiej i Jacka Malczewskiego.

Warto też zwrócić uwagę na arkadowy dziedziniec, barokowy portal i stiuki Fontany z przedstawieniem upadku Faetona. W XVIII wieku pomieszczenie z tymi stiukami pełniło funkcję pałacowej kaplicy.

Ciekawostki

W piwnicach pałacu w latach 30. XX wieku narodziła się Grupa Krakowska, a w 1961 roku Tadeusz Kantor przeniósł tu swój teatr Cricot 2, który grał w Krzysztoforach do 1980 roku. Co roku w grudniu pałac gości pokonkursową wystawę szopek krakowskich. Na bocznej elewacji od strony placu Szczepańskiego od 2021 roku stoi rzeźba przekupki „Miedzianny”, przypominająca dawny warzywny targ na tym placu.

Tripto podpowiada

Wystawa stała jest otwarta od wtorku do niedzieli w godz. 10:00–18:00, a ostatnie wejście dla zwiedzających indywidualnych jest o 17:00. We wtorki wstęp na wystawę stałą jest bezpłatny, ale bilety warto zarezerwować online, bo liczba miejsc jest ograniczona. Na zwiedzanie zarezerwuj 1,5–2 godziny. W grudniu przyjdź na wystawę szopek, wtedy jednak licz się z kolejkami.