Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach

Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach to skansen nad jeziorem Łebsko, w którym szachulcowe chałupy kryte trzciną stoją w środku żywej wsi, na miejscu dawnych zagród. Opowiada o Słowińcach – niewielkiej społeczności rybaków i rolników znad Łebska i Gardna, której kultura dziś należy już do przeszłości. To jedno z najbardziej autentycznych muzeów na wolnym powietrzu w Polsce i świetne uzupełnienie wycieczki do Słowińskiego Parku Narodowego.

Historia muzeum

Pomysł zagrody muzealnej w Klukach narodził się w 1958 roku. 22 września 1963 roku otwarto Muzealną Zagrodę Słowińską – zagrodę zachowaną na pierwotnym miejscu. W 1965 roku placówka weszła w skład muzeum w Słupsku, a dziś jest oddziałem Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku. W latach 70., gdy ostatni rdzenni mieszkańcy wyjechali, a wiele domów miało zostać wyburzonych, muzealnicy uratowali kilka zagród. Od lat 80. skansen rozbudowywano jako rekonstrukcję XIX-wiecznej wsi Kluki; obecną nazwę nosi od 1995 roku.

Kim byli Słowińcy

Nazwę „Słowińcy” spopularyzował Aleksander Hilferding w pracy z 1862 roku. W połowie XIX wieku zamieszkiwali obszar od zachodniego brzegu Gardna po ujście Łeby. W okresie międzywojennym ich odrębność językowa szybko zanikała, a po 1945 roku większość czuła się Niemcami i z czasem wyjechała – ostatnie fale wyjazdów do Niemiec przypadły na lata 1971–1975. Według SPN części wsi Kluki Żeleskie i Ciemińskie przestały wtedy istnieć.

Co zobaczyć

Na ok. 5 ha stoi 18 budynków – chałupy, obory, stodoły – z XVIII, XIX i początku XX wieku, część zachowana in situ. Najciekawsze:

• Chałupa Charlotty Klück z XVIII wieku – najstarszy przykład budownictwa słowińskiego, z unikalnym szerokim kominem brożynowym i „czarną kuchnią” z otwartym paleniskiem.
• Chałupa z Żoruchowa z 1841 roku – typowy słowiński dom dwurodzinny.
• Zagroda Reimannów i zagroda Josta i Klicka – zachowane na miejscu, z wnętrzami z przełomu XIX i XX wieku.
• Zagroda Alberta Klücka (1923) i zagroda Keitschicków z Kluk Żeleskich.
• Szałas rybacki z Mierzei Łebskiej, piec chlebowy, piwnica naziemna i wystawa rybołówstwa.

Przez środek skansenu biegnie publiczna droga, a wokół rosną kilkusetletnie drzewa – to sprawia, że muzeum nie wygląda jak sztuczna ekspozycja. Przy muzeum działa karczma „U Dargoscha” w XIX-wiecznej chałupie z Wierzchocina.

Godziny otwarcia i bilety (stan na październik 2026)

• Październik–kwiecień: poniedziałek nieczynne; wtorek 10:00–13:00 (wstęp bezpłatny, wejście do 12:00); środa–niedziela 10:00–16:00 (wejście do 15:00).
• Maj i wrzesień: wt–nd 10:00–16:00; czerwiec–sierpień: wt–nd 10:00–18:00; w poniedziałki 10:00–13:00 bezpłatnie.
• Nieczynne m.in. 1 stycznia, w Wielką Sobotę, Niedzielę Wielkanocną, 1 i 11 listopada oraz 25 grudnia (Muzeum Pomorza Środkowego podaje też 6.01, 24, 26 i 31.12 – sprawdź przed świętami).
• Bilet 24 zł, ulgowy 18 zł; 15% zniżki z Kartą Dużej Rodziny. Oprowadzanie: po polsku 170 zł, po niemiecku 200 zł za grupę (rezerwacja co najmniej 3 dni wcześniej: muzeum@muzeumkluki.pl).

Wydarzenia

Skansen ożywa podczas imprez: Czarne Wesele (1 maja), Wiosny uciechy (w tygodniu Bożego Ciała), W słowińskiej zagrodzie (przełom lipca i sierpnia) i Pożegnanie lata (trzecia niedziela września).

Dojazd

Kluki leżą przy zachodnim brzegu Łebska w gminie Smołdzino, w otoczeniu Słowińskiego Parku Narodowego. Całoroczny autobus linii 204 kursuje ze Słupska do Kluk. Samochodem jedziesz przez Smołdzino. Na zwiedzanie zaplanuj 1,5–2 godziny.