Łuczniczka w Bydgoszczy

Naga łuczniczka napinająca łuk naprzeciw Teatru Polskiego to dziś najbardziej rozpoznawalny symbol Bydgoszczy, ale przez pierwsze dekady była miejskim skandalem. W okresie międzywojennym rada miasta przegłosowała nawet usunięcie rzeźby. Brązowa figura berlińskiego rzeźbiarza Ferdinanda Lepckego stoi w parku im. Jana Kochanowskiego od 1960 roku i jest jedną z najstarszych zachowanych rzeźb w mieście.

Historia: rzeźba, która zawstydzała miasto

Rzeźba powstała prawdopodobnie w 1908 roku i była jednym z ostatnich dzieł Lepckego (1866–1909). Pokazywano ją na wystawach w Monachium i Berlinie, a pomniejszoną wersję w maju 1910 roku w Bydgoszczy. Wtedy bydgoski bankier i filantrop Lewin Louis Aronsohn postanowił sprowadzić oryginał i pokrył koszt 7,5 tys. marek. Burmistrz Hugo Wolff kupił go w Berlinie od brata zmarłego artysty. Posąg dotarł do miasta 26 sierpnia 1910 roku, a odsłonięto go 18 października 1910 roku na Placu Teatralnym przy Teatrze Miejskim.

Nagość budziła emocje. Podczas świąt religijnych figurę zasłaniano parawanem lub ubierano, by nie raziła uczestników procesji, a jej przeciwniczką była mieszkająca w Bydgoszczy w latach 20. aktorka Pola Negri. Uchwałę o usunięciu pomnika zatrzymała dopiero propozycja odkupu od prezydenta Poznania Cyryla Ratajskiego. W styczniu 1945 roku figura została lekko postrzelona w plecy, ręce i nogi, ale przetrwała pożar i rozbiórkę teatru. W 1955 roku stanęła przy muzeum na ul. Gdańskiej, a w 1960 roku w obecnym miejscu.

Na co zwrócić uwagę

• Wymiary: sama figura ma 175 cm, z cokołem z różowego granitu 210 cm.
• Sandały typu rzymskiego to jedyne „ubranie” Łuczniczki.
• Cięciwa i strzała — wymieniane podczas konserwacji w 1987 i 1990 roku.
• Tajemnica modelki — do dziś nie wiadomo, kto pozował. Anegdoty wskazują statystkę teatru, córkę fundatora Julię albo berlińską modelkę Lepckego.

Ciekawostki

Lepcke wykonał kilka egzemplarzy figury. Kopie stoją w Coburgu, rodzinnym mieście artysty, w Heringsdorfie na Uznamie i w Wilhelmshaven, gdzie w 1982 roku ustawili ją Niemcy pochodzący z Bydgoszczy. Berliński egzemplarz przetopiono po wojnie, a od 1997 roku jego rekonstrukcja stoi na Wyspie Muzeów. Od Łuczniczki wzięła nazwę hala widowiskowo-sportowa z 2002 roku. Przy Operze Nova od 2013 roku stoi „Łuczniczka Nova”, smuklejsza i o 5 cm wyższa od oryginału.

Tripto podpowiada

Rzeźba stoi w ogólnodostępnym parku, więc obejrzysz ją bezpłatnie o każdej porze. Na samą figurę wystarczy 10–15 minut; najlepsze zdjęcie zrobisz z boku, tak by widać było napięty łuk i linię strzały. Połącz wizytę z Operą Nova i jej „Łuczniczką Nova”, żeby porównać obie wersje.