Kościół Wszystkich Świętych w Bliznem

Kościół Wszystkich Świętych w Bliznem to gotycka drewniana świątynia z XV wieku, otoczona starodrzewem i zespołem dawnych zabudowań plebańskich, który zachował się w całości jak mało gdzie w Polsce. Leży na Podkarpaciu, kilka kilometrów od Brzozowa, i od 2003 roku należy do wpisu UNESCO „Drewniane kościoły południowej Małopolski”. Największym skarbem są malowidła ścienne z trzech epok – od połowy XVI do około 1700 roku – z wielkim Sądem Ostatecznym na czele.

Historia kościoła w Bliznem

Kościół powstał w połowie XV wieku; pierwsza pewna wzmianka o nim pochodzi z 1470 roku. Zbudowano go z jodłowych bali w konstrukcji zrębowej, na kamiennej podmurówce. W XVII wieku zespół otoczono umocnieniami – kościoły w tym regionie służyły też jako schronienie podczas najazdów. W pierwszej połowie XVII wieku dostawiono wieżę o pochyłych ścianach, z nadwieszoną izbicą i baniastym hełmem.

Kolejne stulecia przyniosły przebudowy: rozebrano soboty, oszalowano ściany zewnętrzne gontem, dobudowano kruchtę i powiększono zakrystię (źródła podają tu różne daty – 1745 lub 1811). W XIX wieku zamalowano dawne polichromie. Prawdziwy przełom nastąpił podczas prac konserwatorskich w latach 60. i na początku 70. XX wieku, kiedy spod późniejszych warstw odsłonięto malowidła gotyckie i wczesnonowożytne. Ołtarze i chrzcielnicę odnowiono w latach 1992–1996, a polichromię w latach 2000–2001.

Malowidła i wyposażenie

Wnętrze to galeria malarstwa ściennego z trzech okresów: 1549 (lub 1550), 1649 i około 1700 roku. Zobaczysz m.in.:

• Sąd Ostateczny na północnej ścianie nawy,
• cykl pasyjny i sceny z życia Marii,
• iluzjonistyczne kasetony malowane na stropie prezbiterium.

Z wyposażenia warto wypatrzyć:

• ołtarz główny z 1700 roku z obrazem Adoracji Matki Bożej z połowy XVII wieku,
• dwa późnobarokowe ołtarze boczne; w lewym stoi figura Madonny z lat 1515–1520, pozostałość gotyckiego tryptyku Zwiastowania, otaczana kultem jako Matka Boża Pełna Łaski, która według legendy przez lata stała w kapliczce na lipie i wróciła do kościoła w 1970 roku,
• późnorenesansową ambonę z 1604 roku,
• drewnianą chrzcielnicę z pierwszej połowy XVIII wieku i belkę tęczową z barokową Grupą Pasji.

Zwróć uwagę na okna: są tylko po stronie południowej, a w prezbiterium mają późnogotycki wykrój w kształcie oślego grzbietu.

Zespół plebański

Wyjątkowość Blizna polega na tym, że zachowało się całe otoczenie kościoła. Teren otacza drewniane ogrodzenie z murowanymi kapliczkami z XIX wieku, a obok stoją drewniana wikarówka sprzed 1699 roku (obecnie muzeum parafialne), lamus i organistówka. Na wzgórzu po drugiej stronie drogi, na Górze św. Michała, stoi kapliczka upamiętniająca obronę wsi przed Tatarami w 1624 roku.

Dlaczego UNESCO

W uzasadnieniu wpisu podkreślono doskonale zachowaną substancję architektoniczną, bogate wyposażenie, wybitny zespół malowideł ściennych i unikatowe otoczenie z XIX-wiecznymi zabudowaniami plebańskimi. Blizne to jeden z sześciu kościołów wpisu z 2003 roku. Łącznie Polska ma dziś na Liście światowego dziedzictwa 18 obiektów – ostatnim, wpisanym w lipcu 2026 roku, jest Modernistyczne Centrum Gdyni.

Godziny zwiedzania i ceny (stan na październik 2026)

Według parafii stary kościół jest udostępniany:

• poniedziałek–piątek: 10:00–16:30,
• sobota: 10:00–16:00,
• niedziela: 12:30–16:00 – wyłącznie przez kratę.

Biuro obsługi turystów jest obecnie nieczynne, dlatego przyjazd trzeba zgłosić wcześniej telefonicznie (+48 782 458 050 lub +48 13 430 56 00) albo e-mailem (parafiablizne@gmail.com). Wnętrze zwiedza się tylko z miejscowym przewodnikiem; grupy uzgadniają wizytę co najmniej dzień wcześniej. Parafia prosi, by nie zwiedzać w czasie nabożeństw. Na stronie parafii działa też podgląd z kamery online.

Cegiełka: dorośli 15 zł, osoby w grupie 10 zł, dzieci 7 zł.

Zima 2026/27: od listopada do kwietnia Msze niedzielne i powszednie odprawiane są w nowym kościele. Godziny udostępniania starego kościoła parafia podaje bez podziału na sezony, ale zimą tym bardziej potwierdź wizytę telefonicznie; wnętrze nie jest ogrzewane.

Dla kogo

To miejsce dla miłośników sztuki dawnej i spokojnych, mało zatłoczonych zabytków. Dzieci najchętniej szukają szczegółów na wielkiej scenie Sądu Ostatecznego i słuchają legendy o Madonnie. Dojście prowadzi przez teren przykościelny z progami; osoby z ograniczoną mobilnością powinny zapytać o wejście przy zgłoszeniu wizyty.

Dojazd i parking

Blizne leży ok. 8 km od Brzozowa, 23 km od Krosna i ok. 44 km od Rzeszowa (mniej więcej godzina jazdy). Z Krakowa trzeba liczyć ok. 200 km, czyli 2,5–3 godziny. Do kościoła w Haczowie – drugiego obiektu UNESCO w okolicy – jest ok. 17 km. Parafia nie publikuje informacji o parkingu; zapytaj o miejsce przy zgłoszeniu wizyty.

Ile czasu i w okolicy

Na kościół z przewodnikiem i spacer wokół zespołu plebańskiego zaplanuj ok. godziny. W pobliżu warto zobaczyć:

• Górę św. Michała z XIX-wieczną kapliczką,
• Czarnorzecko-Strzyżowski Park Krajobrazowy z ostańcami skalnymi,
• zalew w Bliznem i park dworski w Jasienicy Rosielnej,
• kościół w Haczowie.