Bazylika Wniebowzięcia NMP w Starej Wsi

Tuż obok Brzozowa stoi późnobarokowa bazylika z dwiema wieżami, która wygląda, jakby przeniesiono ją z dużego miasta. Kościół paulinów, a od XIX wieku jezuitów, to jedno z najważniejszych sanktuariów maryjnych dawnej ziemi sanockiej. Jego historia ma też ciemną kartę: w 1968 roku słynący łaskami obraz spłonął w podpaleniu, które po latach IPN uznał za zbrodnię komunistyczną.

Historia

Parafia w Starej Wsi istniała już w połowie XV wieku. W 1728 roku przybyli tu paulini z Jasnej Góry i w latach 1730–1760 zbudowali obecny kościół z klasztorem; konsekrował go 2 lipca 1760 roku biskup przemyski Wacław Hieronim Sierakowski. W 1784 roku cesarz Józef II skasował klasztor. W 1821 roku jego budynki otrzymali jezuici, którzy w 1822 roku otworzyli tu nowicjat. Wieże podwyższono w latach 1843–1846, a nowe hełmy założono po pożarze z 1886 roku.

Cudowny obraz Zaśnięcia i Wniebowzięcia NMP, wedle legendy odnaleziony na drzewie w miejscu budowy kościoła, koronowano 8 września 1877 roku. W 1927 roku Pius XI nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej. 6 grudnia 1968 roku obraz spłonął; w 2006 roku IPN potwierdził, że podpalenia dokonała bezpieka, choć sprawcy nie ustalono. Kopię wykonaną przez Marię Niedzielską koronował w 1972 roku prymas Stefan Wyszyński, a w 1978 roku obchodom stulecia koronacji przewodniczył kard. Karol Wojtyła – miesiąc przed wyborem na papieża.

Co zobaczyć

• Fasada dwuwieżowa – wieże podwyższone w XIX wieku dominują nad okolicą.
• Wnętrze – trójnawowa bazylika z transeptem, pilastrami zakończonymi kwiatowymi ornamentami i sklepieniami kolebkowymi oraz krzyżowymi.
• Ołtarz główny – kamienny, z sześcioma kolumnami, sztucznym marmurem i stiukami, z obrazem Matki Bożej Starowiejskiej.
• Ołtarze boczne – po cztery w każdej nawie bocznej.

Ciekawostki

Do Starej Wsi od XVIII wieku co roku we wrześniu przychodzi piesza pielgrzymka z Tyczyna, a pątnicy z Humennego na Słowacji pielgrzymują tu od ponad pięciu wieków. Główne odpusty – 15 sierpnia i 8 września – gromadzą około 15 tysięcy wiernych.

Tripto podpowiada

Na obejrzenie kościoła i otoczenia wystarczy 30–45 minut. W dni odpustowe przyjeżdżają tu tysiące pielgrzymów, więc na spokojne zwiedzanie wybierz zwykły dzień poza godzinami mszy. Stara Wieś leży w gminie Brzozów, niecałe 5 km od Blizna z drewnianym kościołem z listy UNESCO, a kilkanaście kilometrów dalej jest Haczów – oba miejsca łatwo dołączyć do trasy.