Kościół św. Mikołaja w Owińskach

Owińska kojarzą się z barokowym zespołem pocysterskim, ale najstarszym zabytkiem wsi jest skromniejszy kościół obok. Murowany kościół św. Mikołaja budowano od pierwszej połowy XV wieku do 1574 roku, a po niemal ośmiu dekadach opuszczenia znów służy wiernym. To krótki, ale treściwy przystanek dla osób, które chcą zobaczyć, jak wyglądała parafia cysterek, zanim powstał okazały kościół klasztorny.

Historia: od parafii cysterek do ruiny

Świątynię ufundowały cysterki z Owińsk i przez stulecia pełniła funkcję kościoła parafialnego. Zmieniło się to dopiero w połowie XIX wieku, po kasacie zakonu, gdy parafię przeniesiono do kościoła poklasztornego. Mały kościół stopniowo tracił znaczenie, a od 1939 roku stał nieużytkowany i niszczał. Starostwo powiatowe opisuje go jako jednonawową budowlę z cegły w układzie polskim, z nieco węższym, prostokątnym prezbiterium.

Co zobaczyć

• Malowane belki stropowe w nawie – trzy pierwotne belki zdobią rozety, a na dwóch biegnie łaciński napis z datą 1574. Wymienia on ksienię Katarzynę Łuszczewską, proboszcza Piotra Kuczyńskiego i młynarza Jana z górnego młyna, który mógł być wykonawcą prac.
• Barokowe szczyty, kruchta i zakrystia – przebudowa nadała kościołowi barokową oprawę. Powiat datuje szczyty na 1686 rok, inne źródła mówią ogólnie o XVIII wieku; od południa dobudowano kruchtę, od północy zakrystię.
• Ślad po dzwonnicy – zapiski wspominają drewnianą dzwonnicę z sygnaturką, postawioną w 1778 roku przy zachodniej ścianie szczytowej.
• Przykościelny cmentarz – spoczywają tu m.in. ks. Antoni Piotrowski, proboszcz z lat 1939–1962 i wcześniej kapelan na transatlantyckiej linii Gdynia–Ameryka, oraz powstaniec wielkopolski Franciszek Gapski.

Ciekawostki: remont na raty

Ratowanie kościoła trwało ponad dwie dekady. W latach 90. XX wieku wyremontowano dach, w 2011 roku wzmocniono mury, a dopiero prace z lat 2016–2017 przywróciły elewacje, okna i drzwi w pierwotnej kolorystyce, więźbę, tynki i posadzki. 6 maja 2018 roku abp Stanisław Gądecki poświęcił odnowioną świątynię. Proboszcz podkreślał wtedy, że remont był możliwy w dużej mierze dzięki wsparciu powiatu poznańskiego.

Tripto podpowiada

To kościół filialny parafii św. Jana Chrzciciela, a nie muzeum ze stałymi godzinami zwiedzania. Z zewnątrz obejrzysz go w każdej chwili; wnętrze z belkami najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństwa albo po wcześniejszym kontakcie z parafią. Na sam kościół i cmentarz wystarczy 20–30 minut. Warto połączyć wizytę ze spacerem pod zespół pocysterski i do Parku Orientacji Przestrzennej przy ośrodku dla niewidomych.