Katedra we Wrocławiu

Przyjrzyj się południowej ścianie wrocławskiej katedry: w murze widać wyraźny uskok. To ślad średniowiecznego błędu — gdy w XIV wieku budowano nową gotycką nawę, jej oś przesunęła się o kilkanaście centymetrów względem starszego prezbiterium. Archikatedra św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim to czwarta świątynia w tym miejscu, uznawana za jedną z czterech najstarszych katedr w Polsce. Jej dwie wieże, po około 97 m, są dziś jedną z najwyższych dominant Wrocławia, a z galerii widokowej na jednej z nich widać całe miasto.

Historia: cztery katedry w jednym miejscu

Około 6 m pod posadzką obecnej nawy leżą relikty pierwszego kościoła z początku X wieku, uchwycone badaniami georadarowymi. Po założeniu biskupstwa w roku 1000 stanęła tu przedromańska bazylika fundowana przez Bolesława Chrobrego — zachowany fragment belki z jej więźby datuje się na 1004 rok. Zniszczona w czasie najazdu czeskiego w latach 1038–1039, ustąpiła kolejnym budowlom, a w 1158 roku biskup Walter rozpoczął budowę okazałej katedry romańskiej.

Gotycka przebudowa trwała ponad sto lat. W latach 1244–1272 biskup Tomasz I wzniósł ceglane prezbiterium z obejściem, a nawę ukończono około 1349 roku. W 1517 roku biskup Jan Turzo ufundował portal zakrystii, uważany za pierwsze dzieło renesansu na Śląsku. Po pożarach z lat 1540, 1633 i 1759 katedrę wielokrotnie odbudowywano, dodając barokowe kaplice.

W 1945 roku, podczas oblężenia Festung Breslau, zniszczeniu uległo około 70 procent świątyni. Ponownego poświęcenia dokonał prymas Stefan Wyszyński 29 lipca 1951 roku, ale wieże przez czterdzieści lat stały z płaskimi dachami. Dopiero 14 sierpnia 1991 roku osadzono na nich nowe, siedemnastotonowe hełmy projektu Edmunda Małachowicza, każdy o wysokości 37 m.

Co zobaczyć

• Kaplicę św. Elżbiety (1680–1700) ufundowaną przez kardynała Fryderyka Heskiego, z popiersiem fundatora z pracowni Berniniego.
• Kaplicę Elektorską (1716–1724) zaprojektowaną przez wiedeńczyka Johanna Bernharda Fischera von Erlach — spoczywa w niej Maria Kazimiera Sobieska, wnuczka Jana III.
• Gotycką Kaplicę Mariacką mistrza Pieszki z nagrobkiem biskupa Jana IV dłuta Petera Vischera z 1503 roku.
• Renesansowy, srebrny ołtarz główny ufundowany przez biskupa Andreasa Jerina — od grudnia 2019 roku ponownie w prezbiterium.
• Organy o 151 głosach, największe w Polsce, zbudowane z instrumentu, który w 1913 roku był największymi organami świata w Hali Stulecia.

Ciekawostki

• Wszystkie cztery dzwony katedry pochodzą z Lubania i noszą napis „LAUBAN 1921”; największy ma ślad kuli z czasów wojny.
• W 1997 roku Jan Paweł II koronował tu obraz Matki Bożej, zwany Madonną Sobieską.
• Katedra ma 98 m długości i jest drugim pod względem wysokości budynkiem Wrocławia.

Tripto podpowiada

Wejście do samej katedry jest bezpłatne, a biletowane są galeria widokowa na wieży (z windą), kaplice barokowe z prezbiterium oraz wystawy. Według strony katedry wieża i kaplice są dostępne od poniedziałku do soboty w godz. 10:00–17:00, a w niedzielę 14:00–16:00; taras zamyka się przy złej pogodzie. Ceny zmieniają się, więc sprawdź je przed wizytą — dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie, są też bilety rodzinne. W czasie mszy i nabożeństw zwiedzanie jest wstrzymane. Na katedrę z wieżą przeznacz 1–1,5 godziny, a potem przejdź Ostrowem Tumskim przez most Tumski na Wyspę Piasek — najlepsze zdjęcie obu wież zrobisz z bulwarów nad Odrą.