Kamienny Szaniec w Kołobrzegu

Kamienny Szaniec to relikt wschodnich umocnień dawnej Twierdzy Kołobrzeg, ukryty w pasie wydm tuż nad plażą, u wschodniego krańca Parku im. Stefana Żeromskiego. Zbudowany w latach 1832–1836 do zwalczania okrętów, już po pół wieku zamienił armaty na stoliki kawiarni – i do dziś jest przede wszystkim miejscem spotkań z widokiem na Bałtyk.

Historia: od redanu do kawiarni

Szaniec wzniesiono w miejscu, gdzie w 1807 roku toczyły się najcięższe walki między obrońcami twierdzy a 1 Pułkiem Piechoty Legii Poznańskiej. Niemiecka nazwa Waldenfels Schanze upamiętnia kapitana Waldenfelsa, który poległ wtedy w pobliskim Forcie Wilczym, a polska pochodzi od potężnego wału z głazów, który chronił obiekt od strony morza. Dzieło miało kształt redanu: dwa wały ziemne z kazamatami, fosę od północy i wschodu oraz wejście od zachodu. Razem z Fortem Wilczym, dziś amfiteatrem, tworzyło wschodni system obrony miasta i portu.

Wojskowa kariera trwała krótko. Od 1887 roku teren przystosowywano do potrzeb uzdrowiska: zasypano część fosy, posadzono drzewa, w środku urządzono ogrodową restaurację, a na wale od morza oszkloną werandę z tarasem i kawiarnią. Było to jedno z najmodniejszych miejsc przedwojennego kurortu. W 1945 roku szaniec znów przystosowano do obrony i zniszczono podczas walk o Kołobrzeg.

Ciekawostki

Mimo wpisu do rejestru zabytków 2 sierpnia 1967 roku obiekt dalej niszczał. W 1972 roku władze wojewódzkie wnioskowały nawet o wykreślenie go z rejestru – do tego nie doszło, ale w latach 70. rozebrano kamienny wał i dużą część wału ziemnego. Skutek okazał się kosztowny: bez kamiennego falochronu przyspieszyła erozja brzegu i zanikanie plaży. Pod koniec lat 80. wbito tu stalową ściankę Larsena, a od lat trwają kolejne prace zabezpieczające brzeg. W 1995 roku w ruinach otwarto lokal gastronomiczny.

Co zobaczyć

• Relikty kazamat i wałów wkomponowane w obecny lokal.
• Widok na plażę i morze z miejsca dawnej werandy.
• W pobliskim Parku im. S. Żeromskiego rośnie cypryśnik błotny o obwodzie 245 cm – północnoamerykański gatunek, który w ojczyźnie dożywa nawet 1200 lat.

Tripto podpowiada

• Nie nastawiaj się na kompletną fortyfikację: to miejsce z historią, a nie zabytek z trasą zwiedzania. Na obejrzenie reliktów wystarczy kwadrans, dłużej, jeśli zostaniesz na kawę.
• Szaniec leży przy skrzyżowaniu ul. Fredry z ul. Sułkowskiego i Sikorskiego, we wschodniej części dzielnicy uzdrowiskowej. Najprzyjemniej dojść tu promenadą wzdłuż plaży albo alejkami parku.
• Godzin pracy lokalu nie potwierdziliśmy w oficjalnym źródle. Teren wokół i plaża są dostępne swobodnie.
• W okolicy: Fort Wilczy (amfiteatr), Park im. Żeromskiego i molo.