Główny Szlak Beskidzki

Główny Szlak Beskidzki (GSB) im. Kazimierza Sosnowskiego to najdłuższy szlak w polskich górach – czerwono znakowana trasa z Ustronia w Beskidzie Śląskim do Wołosatego w Bieszczadach, licząca około 500 km. Przechodzi przez wszystkie najważniejsze pasma Beskidów, od Baraniej Góry i Babiej Góry, przez Gorce i Beskid Sądecki, po połoniny. Dla jednych to marzenie o kilkutygodniowej wyprawie, dla innych – kolekcja jednodniowych wycieczek, które z czasem układają się w całość.

Historia szlaku

Zachodnią część, z Ustronia do Krynicy, wytyczył Kazimierz Sosnowski – działacz turystyczny, któremu szlak zawdzięcza dzisiejszego patrona; odcinek ukończono w 1929 roku. Część wschodnią zaprojektował Mieczysław Orłowicz i oddano ją w 1935 roku. Po połączeniu obu odcinków przedwojenny szlak sięgał daleko na wschód, w Karpaty Wschodnie. Po II wojnie światowej, gdy zmieniły się granice, trasę skrócono do obecnego przebiegu w granicach Polski.

Przebieg: pasma i najważniejsze szczyty

GSB prowadzi kolejno przez:

• Beskid Śląski – start w Ustroniu, dalej Czantoria, Stożek i Barania Góra;
• Beskid Żywiecki i Makowski – przede wszystkim Babia Góra (1725 m n.p.m.), najwyższy punkt szlaku, oraz Polica;
• Gorce – Rabka-Zdrój, Turbacz (1310 m), Lubań;
• Beskid Sądecki – Krościenko nad Dunajcem, Przehyba, Radziejowa, Rytro, Jaworzyna Krynicka i Krynica-Zdrój;
• Beskid Niski – Rotunda, Cergowa, Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Komańcza;
• Bieszczady – Chryszczata, Cisna, Smerek, połoniny Wetlińska i Caryńska, Ustrzyki Górne, okolice Tarnicy i Halicz, meta w Wołosatem.

Krajobraz zmienia się z gęsto zaludnionych, „turystycznych” Beskidów Zachodnich w dzikie i puste Beskid Niski i Bieszczady – to jeden z największych atutów przejścia.

Długość, czas i noclegi

Źródła podają różnie: ok. 496 km lub 519 km (regulamin odznaki PTT), zależnie od przyjętych wariantów i punktów startu. Przy 20–25 km dziennie całość to około trzech tygodni marszu bez dni odpoczynku, a suma podejść idzie w tysiące metrów. Po drodze są schroniska PTTK, bacówki i kwatery w miejscowościach, ale na odcinkach w Beskidzie Niskim i Bieszczadach odstępy między noclegami bywają długie – planuj etapy z wyprzedzeniem, szczególnie latem.

Jak zacząć – GSB na raty

Nie musisz iść od razu całości. Regulamin odznaki PTT pozwala przejść szlak etapami, w dowolnym kierunku i bez limitu czasu – potwierdzeniem są pieczątki, podpisy przewodników lub zdjęcia z charakterystycznych miejsc. Dobry pierwszy krok to jednodniowy odcinek z łatwym powrotem komunikacją, np. z Ustronia przez Czantorię do Wisły albo z Rabki na Turbacz. Od 2023 roku, z okazji stulecia szlaku, Stowarzyszenie Główny Szlak Beskidzki wydaje także Odznakę Stulecia GSB.

Najciekawsze odcinki na jeden dzień

Jeśli chcesz najpierw „posmakować” GSB, wybierz fragment z dobrym dojazdem i powrotem:

• Ustroń – Czantoria – Soszów – Stożek – Wisła – początek szlaku; na Czantorię możesz też wjechać koleją krzesełkową, a ze Stożka zejść do Wisły.
• Babia Góra z Przełęczy Krowiarki – wejście na najwyższy punkt GSB, z panoramą Tatr przy dobrej pogodzie; teren Babiogórskiego Parku Narodowego.
• Rabka-Zdrój – Maciejowa – Turbacz – łagodne podejście w Gorcach zakończone schroniskiem pod najwyższym szczytem pasma.
• Połonina Wetlińska i Połonina Caryńska – najbardziej widokowy odcinek w Bieszczadach, z otwartymi grzbietami ponad granicą lasu.

Noclegi na trasie

Wzdłuż szlaku stoją schroniska i bacówki PTTK, m.in. na Stożku, na Turbaczu, na Przehybie czy Bacówka PTTK „Pod Honem” nad Cisną, a w miejscowościach – pensjonaty i kwatery. W wakacje i długie weekendy warto rezerwować noclegi z wyprzedzeniem; w schroniskach można zwykle zjeść ciepły posiłek, co pozwala iść z lżejszym plecakiem.

Przygotowanie i bezpieczeństwo

• Najlepsza pora na całość to późna wiosna, lato i wczesna jesień; zimą wiele odcinków wymaga doświadczenia i sprzętu.
• Zabierz mapę (papierową lub offline), zapas wody – w Beskidzie Niskim źródła bywają rzadkie – i powerbank.
• Na odcinkach w parkach narodowych (m.in. Babiogórski, Gorczański, Bieszczadzki) obowiązują przepisy parków.
• Sprawdzaj prognozę – na Babiej Górze i połoninach pogoda zmienia się szybko, a schronienia jest niewiele.
• W Bieszczadach pamiętaj o niedźwiedziach: nie zostawiaj jedzenia na zewnątrz.

Dla kogo jest GSB?

Całość to wyzwanie dla osób z doświadczeniem w wielodniowych wędrówkach – codzienne podejścia i zejścia sumują się, a pogoda w górach bywa kapryśna. Pojedyncze odcinki są jednak w zasięgu każdego, kto regularnie chodzi po górach: wiele z nich to szerokie leśne drogi i łagodne grzbiety. Z dziećmi wybieraj krótkie fragmenty z wyciągiem lub schroniskiem po drodze.

Dojazd do startu i mety

Start w Ustroniu ma dobre połączenia kolejowe z Katowic (przystanek Ustroń Zdrój). Do Wołosatego, na krańcu Bieszczadów, dojedziesz busem lub samochodem przez Ustrzyki Górne – z Krakowa to kilka godzin jazdy, najbliższe lotnisko to Rzeszów.