Dom Carla i Gerharta Hauptmannów w Szklarskiej Porębie

Dom Carla i Gerharta Hauptmannów w Szklarskiej Porębie to muzeum w dawnym domu dwóch pisarzy, braci Hauptmannów. Na przełomie XIX i XX wieku był on sercem kolonii artystów. Gerhart, późniejszy laureat Literackiej Nagrody Nobla (1912), napisał tu m.in. „Tkaczy”, a Carl — autor „Księgi Ducha Gór” — mieszkał w domu do śmierci. Dziś to oddział Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze z kolekcją sztuki związanej z Karkonoszami i otwartym przez całą dobę parkiem.

Historia domu w Dolinie Siedmiu Domów

We wrześniu 1890 roku bracia Carl i Gerhart Hauptmannowie, wracając z górskiej wędrówki, postanowili zamieszkać w Szklarskiej Porębie. Kupili starą chałupę z ok. 7,5 ha ziemi w Dolinie Siedmiu Domów w Szklarskiej Porębie Średniej za 12 500 marek. Dom przebudowano dla obu rodzin, które wprowadziły się w sierpniu 1891 roku. Posiadłość nazwano „Schreiberhäusel” — „Domek pisarza”.

Według tablicy z 1926 roku Gerhart napisał tu m.in. „Tkaczy”, „Wniebowzięcie Hanusi”, „Furmana Henschla” i „Futro bobrowe”. Później przeniósł się do willi Wiesenstein w Jagniątkowie, zbudowanej w 1901 roku. Carl żył i pracował w Szklarskiej Porębie aż do śmierci w 1921 roku.

Po jego śmierci posiadłość trafiła do gminy, a od 1936 roku działała tu ekspozycja poświęcona pisarzom i kolonii artystów. W 1946 roku dom opuściły niemieckie rodziny, które schroniły się tu pod koniec wojny, a zbiory uległy rozproszeniu. Budynek służył potem m.in. jako Dom Pracy Twórczej Związku Literatów Polskich, oddział rehabilitacji dla dzieci i mieszkania komunalne. W 1987 roku miasto przekazało go muzeum, a w 1995 roku, po kapitalnym remoncie, otwarto obecną placówkę.

Co zobaczyć w muzeum

• Pamiątki po Gerharcie i Carlu Hauptmannach — opowieść o niemieckiej kolonii artystów w Schreiberhau.
• Malarstwo „Łukaszowców” — pejzaże Karkonoszy artystów z przedwojennego Bractwa Artystycznego św. Łukasza ze Szklarskiej Poręby Górnej.
• Galeria Wlastimila Hofmana — malarza, który po wojnie osiadł w Szklarskiej Porębie.
• Powojenna kolonia artystów i sztuka współczesna, głównie ze stowarzyszenia „Nowy Młyn”.
• Wystawy czasowe, lekcje muzealne i wydarzenia, np. Europejskie Dni Dziedzictwa.

Park Ducha Gór

Wokół domu rozciąga się park założony przez Carla Hauptmanna, zrewaloryzowany w 2011 roku jako Park Ducha Gór. Rosną tu m.in. sosna wejmutka, limba i żywotnik olbrzymi. Stoi tu też replika majolikowego nagrobka Carla Hauptmanna, zaprojektowanego przez Hansa Poelziga z żoną. Park jest otwarty całą dobę i bezpłatny.

Godziny i bilety — stan na październik 2026

• 1 października – 30 kwietnia: wtorek–niedziela 9:00–16:00.
• 1 maja – 30 września: wtorek–niedziela 9:00–17:00.
• Poniedziałki nieczynne; kasa zamyka się 30 minut przed zamknięciem.
• Bilety: normalny 18 zł, ulgowy 10 zł. W środy wstęp na wystawy stałe jest wolny, a wystawy czasowe kosztują wtedy 3 zł.
• Kontakt: tel. 75 717 26 11 lub 75 712 20 50, kontakt@muzeumdomhauptmannow.pl.

Dojazd

Muzeum stoi przy ul. 11 Listopada 23 w Szklarskiej Porębie Średniej, przy linii kolejowej z Jeleniej Góry. Do Szklarskiej Poręby kursują bezpośrednie pociągi z Wrocławia.

Dla kogo i w okolicy

Zwiedzanie zajmuje zwykle godzinę do dwóch, a spacer po parku warto dodać przy dobrej pogodzie. Muzeum to dobry wybór na deszczowy dzień w Karkonoszach. Spodoba się szczególnie miłośnikom literatury, malarstwa i historii regionu. W okolicy warto zobaczyć Wodospad Szklarki, skałę Chybotek oraz Dom Gerharta Hauptmanna w Jagniątkowie.