Collegium Maius w Krakowie

W tym budynku w latach 90. XV wieku studiował Mikołaj Kopernik. Collegium Maius przy ul. Jagiellońskiej 15 to najstarszy zachowany gmach Uniwersytetu Jagiellońskiego i siedziba jego muzeum: gotycki dziedziniec z krużgankami, sale, w których mieszkali i wykładali profesorowie, oraz zbiory od arabskiego astrolabium z 1054 roku po jeden z najstarszych globusów z zaznaczoną Ameryką. Co dwie godziny nad dziedzińcem rusza zegar z procesją figur.

Historia: od kamienicy do muzeum

W 1400 roku, przy odnowieniu Akademii Krakowskiej, król Władysław Jagiełło kupił dla uczelni narożną kamienicę za pieniądze z zapisu królowej Jadwigi. W XV wieku dokupowano kolejne domy, a po pożarach w 1462 i 1492 roku połączono je w jeden gmach wokół dziedzińca z krużgankami o późnogotyckich, kryształowych sklepieniach. Na parterze mieściły się sale wykładowe (lektoria), a na piętrze wspólna izba profesorów (Stuba Communis), biblioteka i mieszkania uczonych. W latach 1839–1870 gmach przebudowano w stylu neogotyckim na potrzeby Biblioteki Jagiellońskiej, która działała tu do 1940 roku. Po wojnie prof. Karol Estreicher prowadził w latach 1949–1964 restaurację, która przywróciła budynkowi wygląd sprzed 1840 roku; muzeum uczelni powołano w 1947 roku.

Co zobaczyć

• Dziedziniec ze studnią, krużgankami i „schodami profesorskimi”; na piętrze późnogotycki portal do dawnej Librarii, zwany Porta Aurea.
• Wnętrza dawnej uczelni: Librarię, Stubę Communis, skarbiec z gotyckimi berłami rektorskimi i izby profesorów.
• Instrumenty astronomiczne, w tym związane z Kopernikiem, oraz arabskie astrolabium z 1054 roku.
• Globus Jagielloński — jeden z najstarszych globusów z nazwą i zarysem kontynentu amerykańskiego; w kolekcji jest też jedyna w Polsce para globusów Gerarda Merkatora.
• Fortepian firmy Pleyel, na którym Fryderyk Chopin grał w czasie pobytu w Szkocji w 1847 roku.

Zegar z figurami

Na ścianie przy Porta Aurea wisi zegar, który o 9:00, 11:00, 13:00, 15:00 i 17:00 gra XVI-wieczną melodię z tabulatury Jana z Lublina oraz „Gaudeamus igitur”. Wtedy wychodzi sześć figur: pedel, królowa Jadwiga, Władysław Jagiełło, św. Jan z Kęt, Hugo Kołłątaj i Stanisław ze Skarbimierza. To już czwarty zegar w tym miejscu — działa od 2000 roku.

Zwiedzanie teraz (stan na październik 2026)

Zwiedzanie indywidualne kosztuje 17 zł (ulgowy 10 zł), a w środy ekspozycja główna jest bezpłatna. Muzeum jest otwarte w poniedziałki w godz. 9:00–16:00, od wtorku do piątku w godz. 13:30–16:00, a w soboty w godz. 10:00–15:00; ostatnie wejście pół godziny przed zamknięciem. Przed południem, od wtorku do piątku, odbywają się trasy z przewodnikiem (26 zł, ulgowy 14 zł), także po angielsku. Dziedziniec jest dostępny codziennie w godz. 9:00–18:00. W czasie remontu Aula Jagiellońska i Pokój Kopernika są wyłączone ze zwiedzania, Ogród Profesorski jest zamknięty, a winda dla osób z niepełnosprawnościami nieczynna.

Tripto podpowiada

Nawet bez biletu wejdź na dziedziniec — najlepiej kilka minut przed pełną nieparzystą godziną, żeby zobaczyć procesję figur. Na ekspozycję zaplanuj około godziny. Bilety kupisz w kasie lub online w sklepie UJ, a ponieważ muzeum zmienia trasę i godziny przy uroczystościach uniwersyteckich, sprawdź komunikaty na stronie Collegium Maius przed wizytą.