Zapora na Łomnicy

Łomnica spada ze Śnieżki tak stromo, że w górnym biegu traci średnio 72 metry wysokości na każdy kilometr – a przy ulewach zamienia się w niszczycielski potok pełen głazów i drzew. Granitowa zapora w Karpaczu, zbudowana w latach 1910–1915, od ponad stu lat zatrzymuje tę wodę i niesiony przez nią rumosz. Półkolista ściana z pięcioma przelewami, kaskady i spokojne jeziorko po drugiej stronie tworzą jeden z najprzyjemniejszych krótkich spacerów w mieście.

Historia: odpowiedź na powodzie

Łomnica wypływa z Równi pod Śnieżką na wysokości 1407 m n.p.m., a jej dolny bieg ma spadek siedmiokrotnie mniejszy niż górny. Już w średniowieczu jej dolinę przemierzali Walończycy w poszukiwaniu złota i kamieni szlachetnych. W XIX wieku rzeka kilkakrotnie pustoszyła okolicę: po oberwaniu chmury w 1816 roku straty w Kotlinie Jeleniogórskiej oszacowano na 109 496 talarów, a 28 lat później do Wielkiego Stawu zeszła lawina, która wypchnęła wodę i wywołała falę niosącą kry, drzewa i głazy.

Przełomem była tragiczna powódź z 1897 roku, która zniszczyła domy, drogi, gospodarstwa i linię kolejową. Pruskie władze rozpoczęły wtedy wielki program przeciwpowodziowy: uregulowano koryto i zbudowano zapory przeciwrumoszowe, zatrzymujące wodę razem z kamieniami. Skuteczność systemu potwierdziła „powódź tysiąclecia” w 1997 roku.

Co zobaczyć

• Koronę zapory o długości około 105 m, zbudowaną z granitowych bloków – przechodzi nią czerwony szlak turystyczny.
• Pięć przelewów – nadmiar wody spada kaskadami, najbardziej efektownymi po deszczach i podczas roztopów.
• Zbiornik o pojemności nominalnej 540 tys. m³, który gromadzi nie tylko wodę opadową, ale też rumosz skalny.

Wyżej na Łomnicy, przy dolnej stacji kolei linowej na Kopę, stoi druga zapora z tego samego programu, dziś nazywana Dzikim Wodospadem. Obie zapory powstały w tym samym czasie i razem sprawdziły się podczas powodzi w 1997 roku.

Tripto podpowiada

Zapora jest obiektem plenerowym i nie ma biletów – wystarczy dojść do niej czerwonym szlakiem. Na przejście przez koronę i krótki postój zarezerwuj 15–30 minut, a jeśli chcesz zobaczyć obie zapory, dołóż spacer w górę rzeki do Dzikiego Wodospadu. Najlepszy moment na wizytę to dzień po ulewie albo wiosenne roztopy, gdy przelewy pracują pełną parą. Nie schodź do koryta poniżej przelewów: poziom wody w górskiej rzece może wzrosnąć bardzo szybko, a mokre granitowe kamienie są śliskie. Samochód zostaw na jednym z miejskich parkingów w Karpaczu.