Zamek w Szczecinie

Przez stulecia na tym wzgórzu nad Odrą rezydowali Gryfici, książęta pomorscy; potem urzędowali tu szwedzcy namiestnicy, a na zamku dorastała przyszła caryca Katarzyna Wielka. Zamek Książąt Pomorskich zniszczony w nalotach w 1944 roku odbudowano w latach 1958–1980 w renesansowym kształcie z XVII-wiecznej ryciny Matthäusa Meriana. Dziś to jedno z głównych centrów kultury Szczecina, z kryptą książęcą, operą, kinem i tarasami nad rzeką.

Historia: od kamiennego domu do renesansowej rezydencji

Przed 1124 rokiem stał tu słowiański gród z drewnianym dworem księcia Warcisława I. Początki murowanego zamku sięgają 1346 roku, gdy Barnim III — wbrew przywilejom mieszczan — zaczął wznosić na wzgórzu tzw. kamienny dom. Po pożarze z 1530 roku zamek przebudowano w stylu renesansu, a w latach 1573–1582 książę Jan Fryderyk nadał mu zasadniczy kształt: zburzono kamienny dom i kościół św. Ottona, dobudowano skrzydła północne i zachodnie, zamykając dziedziniec, i doprowadzono wodociąg. Na początku XVII wieku powstało piąte skrzydło — muzealne, pierwszy w regionie budynek wzniesiony z myślą o muzeum.

Szwedzi, Prusacy i Katarzyna II

Po wymarciu Gryfitów zamek stał się siedzibą namiestników szwedzkich, a od 1720 roku garnizonu pruskiego. W latach 1709–1711 schronienie znalazła tu rodzina króla Stanisława Leszczyńskiego, w tym jego córka Maria, przyszła królowa Francji. W 1729 roku w Szczecinie urodziła się Zofia Fryderyka Augusta, córka komendanta garnizonu Christiana Augusta von Anhalt-Zerbst — późniejsza caryca Katarzyna II, która wychowywała się na zamku. W XIX wieku pruski garnizon zniszczył dużą część wystroju, burząc sklepienia i krużganki.

Odbudowa i katastrofa stropu

Ruiny zabezpieczano od 1946 roku; wtedy pod kierunkiem Heleny Kurcyusz odkryto kryptę z sarkofagami książąt. Odbudowę według projektów prof. Stanisława Latoura zakończono w 1980 roku. 11 maja 2017 roku w skrzydle północnym zawalił się strop, który runął aż do piwnic. Nikt nie zginął, bo dwa tygodnie wcześniej, po wykryciu pęknięć, skrzydło zamknięto. Po odbudowie skrzydło północne z Tarasem Północnym otwarto ponownie 25 października 2025 roku.

Co zobaczyć

• Kryptę Książęcą z XIV wieku — najstarszą zachowaną część zamku, w której znów stoją sarkofagi Gryfitów. Same szczątki książąt spoczywają w katedrze św. Jakuba, a ich stroje i klejnoty pokazuje Muzeum Narodowe w Szczecinie.
• Salę Bogusława X w dawnym kościele zamkowym, z odtworzoną malaturą sklepień.
• Wystawę „Tajemnica Gryfitów” w skrzydle północnym oraz Zbrojownię i Gabinet Lubinusa.
• Celę Czarownic w Galerii Gotyckiej, opowiadającą o Sydonii von Borcke, szlachciance skazanej za czary w 1620 roku.
• Polichromie Krzysztofa Schreibera z XVI wieku w Wieży Więziennej i gotyckie sklepienia w skrzydle południowym.

Tripto podpowiada

Według strony zamku zwiedzanie indywidualne jest możliwe codziennie w godzinach 10:00–18:00, a bilety kupisz w systemie bilety.zamek.szczecin.pl. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około godziny i obejmuje nowo otwarte skrzydło północne. Na dziedzińce i wystawy zaplanuj 1,5–2 godziny, a na koniec zejdź na Zamkowe Tarasy nad Odrą. Zamek stoi przy ul. Korsarzy 34, kilka minut pieszo od Wałów Chrobrego i katedry św. Jakuba.