Brama Portowa w Szczecinie

Brama Portowa to barokowa brama twierdzy, która stoi dziś samotnie pośrodku jednego z najruchliwszych placów Szczecina. Oficjalny portal miasta nazywa ją najokazalszą barokową bramą forteczną Pomorza Zachodniego. Zbudowano ją na polecenie króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I, a łacińska inskrypcja na attyce do dziś przypomina, że Prusy nabyły Szczecin „za słuszną cenę”.

Historia: brama na drodze do Berlina

Pierwotnie nazywano ją Bramą Brandenburską, później Bramą Berlińską – prowadziła przez nią droga do Berlina. Powstała w latach 20. XVIII wieku; część źródeł podaje lata 1725–1727, a portal Visit Szczecin wskazuje na rok 1724. Projekt przygotował holenderski inżynier fortyfikacji Gerhard Cornelius van Wallrawe, a pracami murarskimi kierował mistrz Hans Jürgen Reinecke z Magdeburga. Dekorację rzeźbiarską elewacji zewnętrznej wykonał francuski rzeźbiarz Bartholomé Damart.

Brama była podkreśleniem nowej władzy: w 1719 roku Fryderyk Wilhelm I kupił Szczecin od Szwedów za dwa miliony talarów. Razem z Bramą Królewską to jedyne zachowane budowle XVIII-wiecznych fortyfikacji miasta. W 1942 roku, w obawie przed bombardowaniami, zdemontowano oba zwieńczenia i ukryto je w Lesie Arkońskim; wróciły na miejsce w 1957 roku. Od 1954 roku brama jest wpisana do rejestru zabytków.

Co zobaczyć

• Fasada zachodnia – owalny medalion z monogramem Fryderyka Wilhelma I, flankowany przez uskrzydlone Famy dmące w trąby.
• Łacińska inskrypcja – uzasadnienie praw Prus do Szczecina.
• Viadrus – bóg Odry, spoglądający na panoramę Szczecina wyrzeźbioną w reliefie.
• Fasada wschodnia, od strony miasta – według portalu miasta okazalsza z dwóch: kartusz z monogramem króla i orłem trzymającym miecz i berło, a na szczycie pruski herb z koroną i panopliami.
• Materiały – mury i sklepienia z cegły wypalanej przez mistrzów z Liège, a fasady i rzeźby z piaskowca sprowadzonego z Pirny w Saksonii.

Ciekawostki

W latach 1902–1903 po wschodniej stronie bramy stanęła fontanna z posągiem nagiej Amfitryty, żony Posejdona, dłuta Reinholda Felderhoffa. Według portalu Visit Szczecin nagość bogini oburzyła purytańskich mieszczan i w 1932 roku fontannę rozebrano. W latach 1976–2013 w bramie działał sklep Cepelii, a dziś mieści się tu Teatr Kameralny Towarzystwa Przyjaciół Sztuk z widownią na około 80 miejsc.

Tripto podpowiada

Bramę oglądasz z zewnątrz, bezpłatnie i o każdej porze; wystarczy 10–15 minut. Brama stoi pośrodku ruchliwego placu w centrum miasta, więc fotografuj z chodników i wysepek, nie z jezdni. Najwięcej detali zobaczysz na fasadzie od strony miasta. Brama to dobry początek spaceru po centrum; warto dojść też do drugiej zachowanej bramy – Bramy Królewskiej.