Willa Claaszena w Sopocie

Uwaga (stan na październik 2026): Muzeum Sopotu w willi Claaszena przechodzi remont. Zakończenie prac zaplanowano na koniec 2026 roku, a do tego czasu muzeum nie udostępnia zbiorów – wydarzenia i wystawy plenerowe odbywają się w innych miejscach miasta.

Najpierw dom gdańskiego kolekcjonera, potem letnia rezydencja peerelowskich prominentów, w końcu muzeum miasta. Willa Claaszena stoi tuż przy plaży, na rogu ul. Poniatowskiego i al. Wojska Polskiego, którą po wojnie mieszkańcy przezywali „aleją Prominentów”. Sama willa dorobiła się wtedy przydomka „bierutówka”.

Historia: od kupca z Gdańska do premiera Cyrankiewicza

Ernst August Claaszen pochodził z zamożnej gdańskiej rodziny o flamandzkich korzeniach. Handlował cukrem i maszynami, był brokerem ubezpieczeniowym, konsulem amerykańskim i kolekcjonerem sztuki. W 1902 roku kupił działkę przy ówczesnej Parkstrasse, a według projektu architekta Waltera Schulza od września 1903 do wiosny 1904 roku stanął tu trzykondygnacyjny dom z wieżyczkami i wykuszami, przypominający niewielki pałacyk. Gdy w 1910 roku przez posesję wytyczono ulicę, nazwano ją na cześć właściciela Ernststrasse. Powojenny kryzys zrujnował Claaszena – w 1924 roku odebrał sobie życie, a wdowa i córka stopniowo wyprzedawały majątek.

W 1928 roku willę kupił Oskar Meltzner, właściciel gdańskiej odlewni żeliwa Vulkan. Na początku 1945 roku rodzina Meltznerów uciekła z Sopotu morzem, a 23 marca miasto zajęła Armia Czerwona. Po wojnie dom przejął urząd prezydenta Bolesława Bieruta. Mieszkał tu Eugeniusz Kwiatkowski, rządowy delegat do spraw wybrzeża, a później wielokrotnie bywał premier Józef Cyrankiewicz z żoną, aktorką Niną Andrycz. Do 1980 roku willa należała do rządowego ośrodka wypoczynkowego – istniało nawet specjalne przejście do sąsiedniego wojskowego domu wypoczynkowego. W 1981 roku przeszła na własność miasta, w latach 1984–2000 mieściła poradnię psychologiczno-pedagogiczną, a od 2001 roku jest siedzibą Muzeum Sopotu.

Co zobaczyć

• Bryłę willi – eklektyczną, z ceglanym cokołem, wykuszem z muru pruskiego, wieżyczkami z blaszanymi hełmami i otaczającym ją ogrodem.
• Wnętrza mieszczańskie z XIX i XX wieku urządzone spuścizną rodziny Claaszenów: meble, rzemiosło artystyczne, grafiki angielskie.
• Kolekcję fajansów z Delft z XVII–XIX wieku, prezentowaną niemal w całości w jadalni willi.
• Angielską chłodziarkę do wina z 3. ćwierci XVIII wieku – obiekt rzadko spotykany w polskich zbiorach.
• Kolekcje kurortowe: szkła kuracyjne, pamiątki z uzdrowiska, kostiumy plażowe i około 2000 pocztówek dawnego Sopotu.

Tripto podpowiada

Do czasu otwarcia po remoncie willę obejrzysz tylko z zewnątrz – najładniej prezentuje się od strony ogrodu i al. Wojska Polskiego, kilka kroków od plaży. Przed remontem strona muzeum podawała otwarcie od wtorku do niedzieli (maj–wrzesień 10:00–18:00, październik–kwiecień 10:00–16:00), bilet normalny 15 zł i bezpłatny wstęp w niedziele; po wznowieniu działalności sprawdź, czy te zasady nadal obowiązują. Budynek ma windę do sal na parterze i piętrze oraz toalety przystosowane dla osób na wózkach. Na zwiedzanie wnętrz zaplanuj około godziny, a wizytę połącz ze spacerem plażą.