Pochylnia Kąty na Kanale Elbląskim

Pochylnia Kąty to jedna z pięciu pochylni Kanału Elbląskiego, na których statki zamiast przez śluzy przejeżdżają po szynach – na wózkach, przez trawiasty grzbiet. Tor w Kątach ma 450 m długości, a statek pokonuje tu około 18 m różnicy poziomów. Pochylnia leży w gminie Pasłęk, na terenie sołectwa Krasin, i jest drugą po Buczyńcu na trasie w stronę Elbląga. Najlepiej przyjechać w sezonie żeglugowym, gdy wózki z jednostkami kursują po zboczu.

Jak działa pochylnia

Każda pochylnia ma dwa równoległe torowiska, które zaczynają się pod wodą na górnym stanowisku, przechodzą przez suchy grzbiet i schodzą pod wodę na dolnym. Po każdym torze jeździ wózek o masie własnej 24 t i nośności 50 t, przeciągany stalową liną. Napęd daje woda spadająca na koło wodne w budynku maszynowni – według projektu urządzenia poruszała wyłącznie grawitacja wody. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku podaje, że taki system zużywa pięć razy mniej wody niż śluzy, które musiałyby powstać w tym miejscu.

Historia: amerykański pomysł nad Pasłęką

Budowę kanału rozpoczęto 28 października 1844 roku w Miłomłynie. Najtrudniejszy odcinek zostawiono na koniec: między Buczyńcem a Jeleniami trzeba było pokonać 99,5 m różnicy wysokości na około 9 km. Główny budowniczy Georg Jacob Steenke podpatrzył rozwiązanie w USA, m.in. na Kanale Morrisa, i zaproponował pochylnie „suche”. Kąty należą do czterech pierwszych pochylni (z Buczyńcem, Oleśnicą i Jeleniami), uruchomionych w 1860 roku. Piątą, Całuny, ukończono w 1883 roku.

Ciekawostki

• Według wyliczeń przytaczanych przez PAP budowa kanału kosztowała równowartość 2,4 t złota, czyli więcej niż wieża Eiffla (2,2 t).
• W sezonie 2024 przez pochylnię Kąty przeprawiło się 3521 jednostek – tylko dwie mniej niż przez najbardziej obleganą pochylnię Buczyniec.
• W latach 2011–2015 kanał przeszedł rewitalizację za 115 mln zł: na wszystkich pochylniach wymieniono m.in. koła wodne, liny, torowiska i filary. W 2011 roku kanał uznano za pomnik historii.

Tripto podpowiada

W 2026 roku pochylnie działały od 25 kwietnia do 4 października, codziennie w godz. 8:00–19:00 (komunikat RZGW w Gdańsku). Sezon 2026 już się zakończył, więc terminy na 2027 rok sprawdź przed wyjazdem; zespół obsługi pochylni ma telefon 510 043 037. Poza sezonem zobaczysz tory, koła i maszynownię, ale statki nie pływają. Na obejrzenie pochylni z brzegu wystarczy 20–40 minut. Kąty łatwo połączyć z sąsiednimi pochylniami Buczyniec i Oleśnica, a w Buczyńcu działa izba historyczna kanału z ekspozycją o jego budowie.