Pałac w Wiśle

W nocy z 23 na 24 grudnia 1927 roku świeżo wyremontowany pałacyk myśliwski Habsburgów w Wiśle, przeznaczony na rezydencję prezydenta, spłonął w niewyjaśnionych okolicznościach. Na jego miejscu Adolf Szyszko-Bohusz zaprojektował modernistyczny „Zameczek" — dar województwa śląskiego dla prezydenta Ignacego Mościckiego, przekazany w 1931 roku. Rezydencja Prezydenta RP na stoku Zadniego Gronia jest dziś znów w rękach Kancelarii Prezydenta i można ją zwiedzać bezpłatnie z przewodnikiem.

Historia: od Habsburgów do prezydentów

W 1906 roku arcyksiążę cieszyński Fryderyk Habsburg kazał zbudować na zboczu Zadniego Gronia modrzewiowy pałacyk myśliwski w stylu karpacko-tyrolskim; polowano tu na głuszce i jelenie, a w 1915 roku gościł tu cesarz Wilhelm II. Po 1918 roku obiekt przejęło Ministerstwo Rolnictwa, a w 1927 roku władze województwa śląskiego postanowiły przeznaczyć go dla prezydenta. Remont zakończono 23 grudnia, a w nocy z 23 na 24 grudnia 1927 roku budynek doszczętnie spłonął.

W latach 1928–1931 powstała nowa, murowana rezydencja. Inicjatorem był wojewoda śląski Michał Grażyński, projekt i kosztorys przygotował nieodpłatnie prof. Adolf Szyszko-Bohusz, a wnętrza współtworzyli Andrzej Pronaszko i Włodzimierz Padlewski. Mościcki przyjechał tu po raz pierwszy 21 stycznia 1931 roku. Po wojnie Zameczek służył m.in. jako ośrodek wypoczynkowy Urzędu Rady Ministrów i był wymazywany z map. Od 2002 roku ponownie należy do Kancelarii Prezydenta RP, a po remoncie z lat 2003–2005 działa jako Rezydencja Prezydenta RP Zamek — Narodowy Zespół Zabytkowy w Wiśle.

Co zobaczyć

• Zamek Górny — łukowata bryła dopasowana do warstwicy stoku, przykład konstruktywizmu i funkcjonalizmu końca lat 20. XX wieku.
• Salon Pronaszki z kompletem mebli z giętych rur chromowanych, obitych skórą i pluszem — według rezydencji to unikat w Polsce — i z widokiem na pasmo Baraniej Góry.
• Jadalnia z 16-osobowym stołem w stylu art déco i obrazami wypożyczonymi z Muzeum Narodowego w Warszawie.
• Gabinet prezydenta Mościckiego z oryginalnym biurkiem i salon kąpielowy z wanną, bidetem i umywalką z czasów pierwszego gospodarza.
• Drewniana kaplica św. Jadwigi Śląskiej z 1909 roku, ocalała z czasów Habsburgów.

Ciekawostki

Szyszko-Bohusz zaprojektował budynek z płaskimi dachami, które w górskim klimacie się nie sprawdziły — strome dachy kryte miedzią dobudowano dopiero w 1938 roku. Już na początku lat 30. zamek miał prąd, własne ujęcie wody, centralne ogrzewanie i oczyszczalnię ścieków. Polichromie w jadalni i salonie odnowiono, nakładając wiele warstw farby na temperze z tysięcy kurzych jaj. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków od 7 czerwca 1994 roku.

Tripto podpowiada

Zwiedzanie jest bezpłatne, w grupach do 20 osób z przewodnikiem, od środy do soboty o godz. 11:00, 12:30 i 14:00; w niedziele i święta rezydencja jest zamknięta. Trzeba zapisać się w recepcji co najmniej 7 dni wcześniej, podając imiona, nazwiska i numery PESEL (cudzoziemcy — datę urodzenia i numer dokumentu), a na miejscu mieć dokument tożsamości. Rezydencja może odmówić lub przesunąć termin ze względu na charakter obiektu. Zameczek leży przy ul. Zameczek 1, nad Jeziorem Czerniańskim w Wiśle Czarnem. W Zamku Dolnym i Gajówce działają hotel i restauracja, więc wizytę łatwo połączyć z obiadem i spacerem nad jeziorem.