Osada Łowców Fok w Rzucewie

Na Cyplu Rzucewskim, nad płytką Zatoką Pucką, ludzie epoki kamienia polowali na foki, łowili ryby i obrabiali bursztyn. Ich osada okazała się tak ważna, że od nazwy wsi archeolodzy nazwali całą kulturę – kulturę rzucewską. Dziś w miejscu wykopalisk działa Park Kulturowy „Osada Łowców Fok”: rekonstrukcje pradziejowych chat stoją dokładnie tam, gdzie odkryto ich ślady, a w krytej strzechą Chacie Kaszubskiej czeka wystawa znalezisk.

Historia: od przypadkowego odkrycia do parku

Osadę odkryto w 1894 roku, ale pierwsze wykopaliska przeprowadził dopiero w latach 1927–1929 prof. Józef Kostrzewski. Znaleziska były na tyle wyjątkowe, że w 1930 roku do archeologii wszedł termin „kultura rzucewska”. Badania wznowiono w 1984 roku pod kierunkiem Muzeum Archeologicznego w Gdańsku; przez lata prowadziła je Danuta Król. Pokazały, że cypel zasiedlono bardzo wcześnie – najstarsze ślady sięgają połowy V tysiąclecia p.n.e. – a w późnym neolicie, mniej więcej w latach 2500–1700 p.n.e., nad zatoką rozwinęła się wyrazista kultura łowców fok, znana z charakterystycznej ceramiki, wyrobów z bursztynu i kamiennych narzędzi. W 2008 roku Rada Gminy Puck objęła teren ochroną jako park kulturowy, a w czerwcu 2013 roku, po budowie sfinansowanej m.in. z programu operacyjnego dla rybołówstwa, otwarto go dla zwiedzających.

Co zobaczyć

• Chatę Kaszubską – zabytkowy budynek kryty strzechą z wystawami „Rzucewo w epoce kamienia” i „Obiekty archeologiczne w krajobrazie Kaszub”, w tym makietą dawnej osady nad brzegiem zatoki.
• Ścieżkę „Szlakiem łowców fok” z rekonstrukcjami: chatą, ziemianką, piecem i grobem. Każdy obiekt stoi w miejscu odkrycia oryginału i ma tablicę z opisem.
• Krajobraz cypla – trawiaste zbocza schodzące ku Zatoce Puckiej, z widokiem na wodę.

Ciekawostki

Kultura rzucewska sięgała od Zatoki Puckiej aż po ujście Niemna. Jej ludzie uprawiali zboża i hodowali bydło oraz kozy, a polowania na foki uzupełniały gospodarkę. Znana jest też z pracowni bursztyniarskich – ich sieć odkryto na Żuławach Wiślanych. W samym Rzucewie stoi neogotycki pałac z 1840 roku, wzniesiony przez rodzinę von Below, od 1996 roku działający jako hotel. Do Osłonina prowadzi XVII-wieczna lipowa Aleja Sobieskiego – według tradycji sadził ją sam Jan III Sobieski, gdy wieś należała do jego siostry Katarzyny.

Tripto podpowiada

Według strony Gminy Puck park jest czynny 9:00–17:00, w poniedziałki nieczynny; przed przyjazdem warto to potwierdzić, zwłaszcza poza sezonem. Na zwiedzanie wystawy i ścieżki wystarczy około godziny. Obok osady biegną niebieski Szlak Krawędzi Kępy Puckiej z Pucka do Wejherowa i europejski szlak pieszy E9, więc wizytę łatwo połączyć ze spacerem brzegiem zatoki albo z przejściem lipową aleją do Osłonina. Ścieżka po parku jest trawiasta i pagórkowata – po deszczu przydadzą się wygodne buty.